Een legaat? Vergeet niet om er uitvoering aan te geven!

06 apr 2021

We zien het regelmatig: legaten in testamenten. Maar enkel het opschrijven van een legaat in het testament is niet voldoende. Het legaat moet geëffectueerd worden en dus letterlijk aan de legataris afgegeven worden. Dit ging recent nog mis in een casus waarover de Rechtbank Noord-Holland op 10 maart 2021 uitspraak heeft gedaan.

Wat was er aan de hand?

X had een relatie met Y. In 1992 zijn zij gaan samenwonen. De woning behoorde toe aan Y en haar vader, ieder voor de onverdeelde helft.

Op 14 mei 1997 is Y overleden. Y had kort voor haar overlijden een testament laten opmaken. In dit testament had zij aan haar vader haar aandeel in de woning gelegateerd, onder voorbehoud van een beperkt recht van gebruik en bewoning voor X. Y heeft onder de last van het in het testament bepaalde X benoemd tot haar enig erfgenaam.

Op 27 februari 2003 wordt X persoonlijk failliet verklaard. X en de curator hebben gesproken over de woning, waarbij X aangegeven heeft dat de woning is nagelaten aan vader. Hij heeft het testament van Y en de ontwerp akte afgifte legaat naar de curator gestuurd. Het faillissement van X is op 13 september 2012 geëindigd door het verbindend worden van de slotuitdelingslijst.

Op 29 maart 2014 overlijdt vervolgens vader. De notaris bericht de curator van X dat uit zijn onderzoek is gebleken dat er geen uitvoering is gegeven aan het legaat uit het testament van Y en dat X eigenaar is van het aandeel van Y in de woning. De curator heeft hierop de rechtbank verzocht om een bevel te geven tot vereffening en verdeling van deze nagekomen bate.

X is het hier niet mee eens, omdat hij gedurende zijn faillissement het eigendom van deze woning niet had. Het was voor iedereen duidelijk dat het de bedoeling van Y was dat haar aandeel in de woning aan haar vader zou worden toebedeeld. Ook was de curator hiervan reeds op de hoogte, waardoor er geen sprake kan zijn van een “nagekomen” bate.

Eigenaar woning

Y heeft X tot haar enig erfgenaam benoemd, onder last tot afgifte van het legaat en vestiging van het gebruiksrecht. Aan deze last is geen uitvoering gegeven. Dit heeft ertoe geleid dat X de eigendom van de onverdeelde helft van Y in de woning heeft verkregen middels verkrijgende verjaring op 15 mei 2017 (20 jaar na het overlijden van Y).

Het niet effectueren van het legaat heeft in dit geval tot dus gevolg dat de onverdeelde helft van Y niet aan vader wordt toebedeeld conform het legaat, maar dat X hier eigenaar van wordt.

Nagekomen bate

Ten tijde van het faillissement was X aspirant eigenaar van de onverdeelde helft van de woning. Hij had als enig erfgenaam van Y een potentieel gebruiksrecht ten laste van haar gerechtigdheid in de woning, zolang het legaat aan vader niet werd geëffectueerd.

Vader en X zijn nimmer overgegaan tot effectuering van hun rechten. De curator kon deze juridisch onzekere aanspraak van X op dit vermogensbestanddeel – ook al was de curator hiermee bekend – nog niet te gelde maken. Pas in 2017 is X door verkrijgende verjaring eigenaar van de onverdeelde helft geworden en verschoot zijn juridische aanspraak dus als het ware van kleur. Om die reden beschouwt de rechtbank het als een nagekomen bate ex artikel 184 Fw.

Conclusie uitspraak rechtbank

Omdat X en vader de afgifte van het legaat niet geëffectueerd hebben, is X na een tijdsverloop van 20 jaar (verkrijgende verjaring) eigenaar geworden van de onverdeelde helft van Y in de woning. Omdat X daar eigenaar van is geworden, is dit aan te merken als een nagekomen bate in zijn faillissement, waardoor de curator deze bate alsnog mag vereffenen en verdelen onder de schuldeisers van X.

Het niet effectueren van het legaat had in deze casus dus een extra zuur effect, nu er ook nog eens sprake was van een faillissement van de erfgenaam.

De les die we hieruit kunnen trekken is dat het heel belangrijk is om zo spoedig mogelijk de afgifte van het legaat te effectueren, zodat deze aanspraken ook niet kunnen verjaren. We willen immers allemaal het liefst dat de wensen van de overledene zoveel mogelijk gerespecteerd worden.

Wel erfgenaam ondanks niet voldoen aan de last?

Wat ik persoonlijk wel vreemd vind aan deze uitspraak, is dat X kennelijk gewoon erfgenaam is gebleven, terwijl hij niet voldaan heeft aan de in het testament van Y aan hem opgelegde last.

Een (testamentaire) last is een verplichting die in het testament wordt opgelegd aan één of meer erfgenamen, aan de executeur of aan iemand die een legaat ontvangt. Zo’n last zorgt voor een legaat of erfstelling onder ontbindende voorwaarde. Het gevolg van het niet nakomen van een last is het vervallen van je positie als legataris of erfgenaam.

In dit geval was aan X (als erfgenaam) de last opgelegd om het legaat aan vader af te geven. Zoals bekend, hebben X en vader geen uitvoering gegeven aan dit legaat en heeft X in dat kader dus niet voldaan aan de aan hem opgelegde last. Had de sanctie hier dan niet moeten zijn dat X zijn positie als erfgenaam verliest? Dit zou tot gevolg hebben gehad dat de onverdeelde helft van de woning in ieder geval ook niet (door verkrijgende verjaring) aan hem toegekomen was.

De rechtbank besteedt hier helaas geen aandacht aan in haar uitspraak. Hierdoor weet ik niet of de rechtbank dit simpelweg over het hoofd gezien heeft, of dat de bepalingen in het testament omtrent het legaat toch net wat anders geformuleerd waren, waardoor er niet met zoveel woorden een testamentaire last aan X is opgelegd.

Meer informatie

Heb jij te maken met een legaat? Weet je niet zeker wat je positie is of dat je het goed gedaan hebt? Neem dan gerust vrijblijvend contact op.

BG.legal

    WHOA en pensioenpremies (I)
    Lees meer
    Faillissementsuitspraken
    Lees meer
    Deel V: timing van een WHOA verzoek is essentieel
    Lees meer
    Tijdelijke wetswijziging turboliquidatie
    Lees meer
    IE in de holding
    Lees meer
    Een belangrijke oorzaak van het faillissement
    Lees meer
    Als de handschoenen uit gaan ….
    Lees meer
    Vraag een offerte van BG.legal als herstructureringsdeskundige
    Lees meer
    Aandeelhouders
    Lees meer
    Contractspartijen en schuldeisers
    Lees meer
    Onderneming in financiële moeilijkheden
    Lees meer
    WHOA-uitspraak: Rechtbank wijst verzoek af; schuldeisers onjuist geïnformeerd.
    Lees meer
    Ontruiming van een woning na overlijden?
    Lees meer
    Tiende WHOA-uitspraak: Geen advocaat als herstructureringsdeskundige
    Lees meer
    De ex-echtgenoot: nog steeds erfgenaam na de echtscheiding?
    Lees meer
    Negende WHOA-uitspraak: De homologatie
    Lees meer
    De WHOA en de pand- of hypotheekhouder
    Lees meer
    De curator vernietigt onze huwelijkse voorwaarden?
    Lees meer
    Help, mama maakt alles op! Wat nu?
    Lees meer
    Achtste WHOA-uitspraak: Geen afkoelingsperiode
    Lees meer
    Het saneren van schulden (een stappenplan)
    Lees meer
    Zevende WHOA-uitspraak: Openbare akkoordprocedure
    Lees meer
    Lessen uit zes WHOA-uitspraken (II)
    Lees meer
    Lessen uit zes WHOA-uitspraken (I)
    Lees meer
    De Startverklaring voor de WHOA
    Lees meer
    Zesde WHOA-uitspraak: Afwijzing herstructureringsdeskundige
    Lees meer
    De Vijfde WHOA-uitspraak: onpartijdig en onafhankelijk.
    Lees meer
    Deel IV: De observator en de herstructureringsdeskundige
    Lees meer
    Deel III: De voorbereiding van het WHOA-akkoord
    Lees meer
    Deel II: De inhoud van het WHOA-akkoord
    Lees meer
    Deel I: De WHOA-procedure
    Lees meer
    Vierde WHOA-uitspraak: De positie van de pandhouder
    Lees meer
    Derde WHOA-uitspraak: De herstructureringsdeskundige
    Lees meer
    Tweede WHOA-uitspraak: Het akkoord ter beëindiging onderneming (korte analyse)
    Lees meer
    15 januari 2021: Eerste WHOA-uitspraak (een korte analyse)
    Lees meer
    Tijdelijk meer mogelijkheden tot aanhouding faillissement
    Lees meer
    Benoeming vereffenaar als gevolg van weigerende stiefmoeder
    Lees meer
    Het coronaverweer bij faillissementsaanvragen
    Lees meer
    WHOA, een nieuw type schuldeisersakkoord
    Lees meer
    De tweede golf: hoe nu verder voor de ondernemers?
    Lees meer
    Wetgever wil rol curator als verwerker van persoonsgegevens vastleggen
    Lees meer
    Nieuwe UAVG verduidelijkt omgang met medische gegevens in faillissement
    Lees meer
    Nieuwe wet kan redding zijn voor Maison van den Boer
    Lees meer
    Bruidspaar overlijdt tijdens huwelijksreis. Wat gebeurt er met de erfenis?
    Lees meer
    Taak curator eindigt als alle boedelkosten en crediteuren kunnen worden betaald
    Lees meer
    De vereffenaar erkent mijn vordering niet: wat nu?
    Lees meer
    Curator niet in persoon aansprakelijk voor de kosten van bestuursdwang
    Lees meer
    De verzorging van de langstlevende: hoe ver reikt deze eigenlijk?
    Lees meer
    Help! Eén van de kinderen eist zijn legitieme portie. Moet ik nu mijn huis uit?
    Lees meer
    Verrekenen tussen meer dan twee partijen ook geldig in faillissement     
    Lees meer
    De octrooigemachtigde en het faillissement (deel 3)
    Lees meer
    8 november 2019 - Dag van de Erfenis
    Lees meer
    De octrooigemachtigde en het faillissement (deel 1)
    Lees meer
    Woning van een overledene voor een te lage prijs verkopen kan paulianeus zijn
    Lees meer
    Wat moet ik doen als ik te maken krijg met een internationale nalatenschap?
    Lees meer
    Is het betalen van de premie van een levensverzekering een schenking?
    Lees meer
    Een hete zomer voor FC Den Bosch, maar alles is mogelijk
    Lees meer
    Hoe bescherm ik mijn intellectuele eigendom bij een faillissement?
    Lees meer
    Erfrecht
    Lees meer
    Een faillissement kan ook een nieuwe kans betekenen!
    Lees meer
    Van de bank moet ik naar Bijzonder Beheer. Wat nu?!
    Lees meer