Is de vormgeving van een industrieel product beschermd?

12 aug 2019

Bij het vormgeven van een (industrieel) gebruiksvoorwerp worden keuzes gemaakt. Die keuzes kunnen leiden tot een vorm waardoor het product zich kan onderscheiden van vergelijkbare producten. Een bekende of originele vorm kan ook aantrekkelijk zijn om na te bootsen. Dat maakt het voor een concurrent vaak makkelijker om het product te verkopen. Daarom kan het aantrekkelijk zijn om ervoor te zorgen dat de vormgeving van een industrieel product met intellectuele eigendomsrechten wordt beschermd. Met name door het auteursrecht, merkenrecht en modellenrecht. Maar waar liggen de grenzen? Waar ligt de ruimte voor een concurrent? Wat kan wel en wat vormt inbreuk?

Wanneer is de vorm auteursrechtelijk beschermd?

Het moet gaan om een vormgeving die ‘een eigen intellectuele schepping van de maker is die de persoonlijkheid van de maker weerspiegelt en tot uiting komt door de vrije creatieve keuzes van de maker bij de totstandkoming van het werk’. Meer concreet betekent dit:

  • De vorm mag niet zo banaal of triviaal zijn dat daarin geen creatieve arbeid uit blijkt
  • Het vormelement moet niet noodzakelijk zijn voor het verkrijgen van een technisch effect.
  • Verder mag de vorm niet bepaald zijn door of het gevolg zijn van technische uitgangspunten.

De vraag is dan ook altijd of er bij het kiezen van vormelementen creatieve keuzes gemaakt konden worden. Voorop staat dat het gebruiksvoorwerp aan bepaalde technische en functionele eisen moet voldoen. Maar dat laat vaak nog steeds ruimte voor creatieve keuzes bij het maken van keuzes over elementen van de vorm. Zodra er sprake is van creatieve keuzes kan sprake zijn van het ontstaan van auteursrecht. Wanneer er geen sprake is van creatieve keuzes dan ontstaat er ook geen auteursrecht. Of er auteursrecht is ontstaan moet worden beoordeeld naar het moment waarop het werk is gemaakt.

Casus Afvalzuiger

In een recente kortgedingprocedure kwam aan de orde de vraag of de afvalzuiger van Glutton auteursrechtelijk beschermd was. Vervolgens was de vraag of de afvalzuiger van Vanguard inbreuk maakte op het auteursrecht van Glutton. In de kort geding uitspraak van 10 mei 2019 zijn de vorderingen van Glutton afgewezen.

 

 

 

 

 

 

De eerste vraag was welke vormgevingselementen auteursrechtelijk zouden zijn beschermd. Glutton had dit te vaag aangegeven in de dagvaarding. Glutton had zes kenmerkende vormgevingselementen genoemd: “de (vormen, formaat en plaats van de) drie wielen, de hoge witte opvangbak, de uitneembare zwarte mini-container, de gestileerde witte kap met zuigslangen en geprofileerde neus alsmede de (plaats en vorm van de) verbindingsslang”. Hieruit kon de rechtbank niet afleiden wat nu de auteursrechtelijk beschermde vormgevingselementen waren, volgens Glutton. De rechtbank geeft aan dat dit met name relevant is omdat het hier gaat om een ‘industrieel gebruiksvoorwerp waarvan vele onderdelen (in hoge mate) technisch en functioneel zullen zijn bepaald’. Dat bleek onder andere uit de vier octrooien die voor de Glutton afvalzuiger zijn gevestigd. Glutton had dit dus beter moeten toelichten.

Op de zitting heeft Glutton 15 elementen genoemd die van de Glutton afvalzuiger een auteursrechtelijk beschermd werk zouden maken. Daarbij is tevens aangegeven waarom die elementen niet technisch dan wel functioneel bepaald zouden zijn. Pas op de zitting kon voor het eerst daar discussie over worden gevoerd. De rechtbank vindt dat Glutton dat eerder in de procedure concreter had moeten maken.

Vergelijking origineel met latere werk

Vervolgens zou aan de orde moeten komen het vergelijken van het origineel (van Glutton) met het latere werk (van Vanguard).

De rechtbank geeft aan dat de vormen gelijkenis vertonen maar ook de nodige uiterlijke verschillen. Aan een beoordeling komt de rechtbank niet toe. Die vergelijking moet namelijk plaatsvinden aan de hand van de ‘auteursrechtelijk beschermde elementen’. En die had Glutton nu juist onvoldoende duidelijk gemaakt. En dus strandt het daar.

Wie is de maker?

In de procedure werd ook betwist dat degene die de procedure was gestart, de auteursrechthebbende was. Dit was gebaseerd op een publicatie waarin de eigenaar van het bedrijf aangaf de vorm met een pen op een stuk papier te hebben gezet. In het artikel staat vervolgens “Hij heeft een beroep gedaan op de diensten van een ontwerper om een vorm te vinden die onopvallend en speels is en die perfect in de omgeving past”.

En dus was de vraag wie de auteur van het werk was (de externe ontwerper?) en of het auteursrecht op de juiste wijze was overgedragen.

Ook hier kwam Glutton niet uit.

Wat betekent dit voor de praktijk
  • Het is verstandig om bij de vormgeving van een (industrieel) gebruiksvoorwerp een dossier aan te maken. In dat dossier moeten afbeeldingen komen van de vormen die al bekend zijn. Tevens moet worden aangegeven welke vormgevingselementen nieuw zijn en afwijken van de rest. Ook moet concreet worden gemaakt waar de keuzes zijn gemaakt, waarom en waaruit gekozen kon worden. Dit om later te kunnen onderbouwen dat de keuze niet functioneel dan wel technisch was bepaald.
  • Wanneer een concurrent met een ontwerp (te) dicht in de buurt komt dan moet een vergelijking worden gemaakt. Daarbij moeten de auteursrechtelijk beschermde elementen van het origineel worden geplaatst naast de kopie. De conclusie moet dan zijn dat sprake is van een kopie.
  • Wanneer bij het ontwerpen externe partijen worden betrokken dan moet auteursrecht worden overgedragen. Naar Nederlands recht moet auteursrecht schriftelijk, door middel van een akte worden overgedragen. Hier gaat vaak wat mis. Vaak wordt dit vergeten. De opdracht aan een vormgever voor het maken van een ontwerp, het vervolgens betalen van de factuur, betekent nog niet dat het auteursrecht daarbij is overgedragen.
Wat kunnen wij voor u doen?
  • Met een juridische blik adviseren over een vormgevingsdossier
  • Zorgen voor een akte waarbij auteursrecht rechtsgeldig wordt overgedragen. Dat kan al ‘bij voorbaat’, dus bij het verlenen van een opdracht voor het maken van een ontwerp.
  • Adviseren hoe succesvol op te treden tegen een partij die uw vormgeving kopieert.

 

    Contact

      Merk in kunstwerk mag, kunstwerk in product niet
      Lees meer
      Faillissementsuitspraken
      Lees meer
      Succesvol webinar Fashion & Law deel 2
      Lees meer
      Gebruik van cookies in jouw webshop: Aan welke regels moet ik mij houden?
      Lees meer
      EK-gekte losgebarsten: KNVB vs. Jumbo
      Lees meer
      Als de handschoenen uit gaan ….
      Lees meer
      Belangrijke wijzigingen auteursrecht: makers en exploitanten
      Lees meer
      Jouw eigen gezicht als merkregistratie: kan dat?
      Lees meer
      Legal Department as-a-Service
      Lees meer
      Mag een bank weigeren een zakelijke bankrekening te openen?
      Lees meer
      Misleidende duurzaamheidsclaims in de modebranche: Waar moet ik op letten?
      Lees meer
      Nieuwe gezondheidsclaim: wetenschappelijk bewijs vereist
      Lees meer
      Er is ruimte voor onderhandeling bij Arbitvoorwaarden
      Lees meer
      Betekeningsperikelen
      Lees meer
      Succesvol webinar legal voor AI startups/scale-ups
      Lees meer
      Schadevergoeding na hack persoonsgegevens?
      Lees meer
      Is er wel of niet voldaan aan de voorwaarden voor contractuele overdracht van rechten?
      Lees meer
      Software as a Service: grip op data
      Lees meer
      Succesvol webinar Praktijkvoorbeelden van AI, E-Health en contractering in de zorg
      Lees meer
      Nieuwe Europese regels voor artificial intelligence
      Lees meer
      Korting voor model- en merkregistraties - aanvraagperiode 1 tot 31 mei
      Lees meer
      Successful webinar NDA, secrecy and cooperation
      Lees meer
      Het delen van data en vertrouwelijkheid
      Lees meer
      Drowned in the sun
      Lees meer
      Nooit geschoten is altijd mis: Tommy Hilfiger vs. Facebook uiteengezet
      Lees meer
      Intellectueel eigendom en Tech: waar moet je op letten?
      Lees meer
      Reclame maken voor corona zelftesten
      Lees meer
      Wilt u weten of uw merk nog vrij is?
      Lees meer
      Moet een bank schade van WhatsApp-fraude op een zakelijke rekening wel vergoeden?
      Lees meer
      Later als ik groot ben..
      Lees meer
      Het gebruik van (framed) hyperlinks vs. het auteursrecht
      Lees meer
      Nieuwsgierig en creatief meedenken, Jos van der Wijst
      Lees meer
      Succesvol webinar beschermingsmogelijkheden van AI
      Lees meer
      Exclusiviteitsafspraak in een samenwerkingsovereenkomst
      Lees meer
      Succesvol webinar Fashion & Law deel 1
      Lees meer
      Een geschil/discussie kan ook snel en voor redelijke kosten worden opgelost
      Lees meer
      Moet een bank de schade van WhatsApp-fraude vergoeden?
      Lees meer
      SyRI wetgeving in strijd met EVRM
      Lees meer
      Conformiteit van een woning
      Lees meer
      Google verwijdert (onterechte?) negatieve recensie niet
      Lees meer
      Succesvol webinar AI in de Zorg
      Lees meer
      Hoezo kan ik geen eigenaar zijn van (zorg)data?
      Lees meer
      Is rechtbank bevoegd tot schorsing bestuurder?
      Lees meer
      Functie van cosmetische producten verplicht op verpakking
      Lees meer
      Nieuwe Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen: moet ik mijn statuten aanpassen?
      Lees meer
      Modelrecht en auteursrecht op inwerpzuil
      Lees meer
      Merkonderzoek: Hoe voorkom je merkinbreuk?
      Lees meer
      Doorhaling van een merkregistratie
      Lees meer
      Een webshop: mag alles zomaar of gelden er regels?
      Lees meer
      Kortingsregelingen voor MKB-ondernemers bij juridisch advies
      Lees meer
      Opzetten modelabel: waar moet je aan denken?
      Lees meer
      Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen treedt op 1 juli 2021 in werking
      Lees meer
      Sterkere werkgeversrol RvC ter versterking intern toezicht zorginstellingen
      Lees meer
      Een merk moet ook daadwerkelijk gebruikt worden
      Lees meer
      Mag je foto's van werknemers gebruiken?
      Lees meer
      Maatschappelijke BV voor maatschappelijke ondernemers
      Lees meer
      Sinterklaas is toch gewoon sinterklaas?
      Lees meer
      Aanbevelingen aansprakelijkheid bij AI
      Lees meer
      Het nieuwe algoritmeregister van de gemeente Amsterdam
      Lees meer
      Algoritme via Detachering
      Lees meer
      Algoritme als Software
      Lees meer
      Mensgerichte Artificiële Intelligentie sessie van NL AI coalitie
      Lees meer
      Auteursrechten & Artificial Intelligence
      Lees meer
      Is nieuwe wet- of regelgeving nodig voor AI?
      Lees meer
      Positiemerk: kan je dat beschermen?
      Lees meer
      Algoritme als een Dienst
      Lees meer
      Van wie is het model?
      Lees meer
      Beperkingen in licentieovereenkomst door mededingingsrecht
      Lees meer
      WHOA, een nieuw type schuldeisersakkoord
      Lees meer
      “IK ZAL HET NOG ÉÉN KEER UITLEGGEN …”
      Lees meer
      De tweede golf: hoe nu verder voor de ondernemers?
      Lees meer
      Is een registratiedossier beschermd door auteursrecht?
      Lees meer
      Wees de copycats voor!
      Lees meer
      Wie is verantwoordelijk voor de analyse door een algoritme?
      Lees meer
      Tijdverloop in een civiel geschil
      Lees meer
      Hoe om te gaan met de inkoopvoorwaarden AI van gemeenten?
      Lees meer
      Mag ik een zelftest voor corona verkopen?
      Lees meer
      Stijl of trend: auteursrechtelijke bescherming?
      Lees meer
      Inspiratie in de fashion industrie: wat zijn de grenzen?
      Lees meer
      Gaia-X biedt Europese landen oplossing voor beheer en gebruik van data
      Lees meer
      Is een schoonzoon te vertrouwen?
      Lees meer
      Er komt een nieuwe rechtsvorm: de maatschappelijke BV
      Lees meer
      Hulp bij verwijderen van vervelende YouTube video’s: een stappenplan
      Lees meer
      De zorg voor een particuliere borg
      Lees meer
      Agentuur- en bemiddelingsovereenkomst, wat is het verschil?
      Lees meer
      De 7 verschillen in auteursrecht is een mythe
      Lees meer
      Goed bestuur in de zorg: vernieuwd kader
      Lees meer
      RAINS vs. Zara: geen auteursrecht, wel slaafse nabootsing
      Lees meer
      Merkgebruik bij import producten en doorverkoop
      Lees meer
      BG.legal ontvangt subsidie voor AI kennisplatform
      Lees meer
      Aansprakelijkheid bij affiliate marketing
      Lees meer
      Mag fotograaf foto’s gebruiken voor eigen doel?
      Lees meer
      Wanneer is er sprake van merkinbreuk?
      Lees meer
      Picnic maakt toch geen inbreuk op portretrecht Max Verstappen
      Lees meer
      Foto’s gebruiken op moodboards in Fashion
      Lees meer
      Inbreuk auteursrecht in documentaire Michael Moore
      Lees meer
      NVM is niet verplicht om VBO-leden toegang tot data te geven
      Lees meer
      Bescherming merkrecht: hoe ver gaat dat?
      Lees meer
      Vernietiging van een ingeschreven merk: hoe dan?
      Lees meer
      De EU Betekeningsverordening aangepast
      Lees meer
      Merkinbreuk door fulfilment diensten
      Lees meer
      Klinische evaluatie bij combinatiegebruik van medische hulpmiddelen
      Lees meer
      Nieuwsbrief Tech - meld je aan
      Lees meer
      Kan ik de vorm van een product met een vormmerk (3D) beschermen?
      Lees meer
      Reclame voor geneesmiddelen, maar niet zelf verkopen: mag dat zomaar?
      Lees meer
      Dragons’ Den deel 2: de ondernemer die het snapt
      Lees meer
      De lessen uit Dragons’ Den
      Lees meer
      Waarom Rumag auteursrechtinbreuk maakt
      Lees meer
      Modelrecht op meubels: inbreuk of niet?
      Lees meer
      NL Digital voorwaarden 2020: verbetering positie IT leverancier
      Lees meer
      De afstemmingsregel bij conservatoir beslag
      Lees meer
      Tijdelijke wet elektronisch vergaderen
      Lees meer
      Een kritische blik op de Corona-apps van de overheid
      Lees meer
      Checklist verpakken van producten
      Lees meer
      Wanneer is verpakken/opnieuw inpakken van producten toegestaan?
      Lees meer
      Primark versus Dr. Martens
      Lees meer
      De roep om het vrijgeven van voertuigdata
      Lees meer
      Intellectueel eigendomsrecht
      Lees meer
      Merken en modellen
      Lees meer
      Domeinnamen
      Lees meer
      Voorbeeld tijdelijke licentie voor productie hulpmiddelen tijdens Corona crisis
      Lees meer
      Slaafse nabootsing
      Lees meer
      Auteursrecht
      Lees meer
      Nieuwsbrief BG Tech: de uitdagingen voor IP en Technologie & gratis webinar corona
      Lees meer
      Tekort materialen corona bestrijding. Is 3D printing of dwanglicentie oplossing?
      Lees meer
      Merkinschrijving Balmain faalt
      Lees meer
      Dynamische haviltex of dwaling
      Lees meer
      Fashion & Design
      Lees meer
      Ontbinding van een overeenkomst
      Lees meer
      Wanneer kan een IT overeenkomst worden ontbonden?
      Lees meer
      Incoterms 2020
      Lees meer
      Verrekenen tussen meer dan twee partijen ook geldig in faillissement     
      Lees meer
      De octrooigemachtigde en het faillissement (deel 3)
      Lees meer
      Kifid oordeelt dat verzekeraar de premie met 50% mag verhogen
      Lees meer
      Wie heeft recht op de domeinnaam?
      Lees meer
      De octrooigemachtigde en het faillissement (Deel 2)
      Lees meer
      Geslaagde bijeenkomst Blockchain & Food tijdens Den Bosch Data Week
      Lees meer
      Hoge boetes voor webwinkels die consumentenregelgeving overtreden
      Lees meer
      Identieke handelsnaam in de hotellerie: Bosch hotel mag naam blijven gebruiken
      Lees meer
      Verdrag van Singapore
      Lees meer
      Seminar 19 november: Investeren en financieren 2.0
      Lees meer
      De octrooigemachtigde en het faillissement (deel 1)
      Lees meer
      Kartelverbod ook bij (Tech-)licenties en samenwerkingscontracten aanwezig
      Lees meer
      Den Bosch Data Week: Practical experiences Blockchain and Food
      Lees meer
      Productomschrijving op een website. Auteursrecht mogelijk?
      Lees meer
      Matiging van contractuele boete
      Lees meer
      Nieuw Intellectueel Eigendomsrecht/ IT recht advocatenkantoor in Eindhoven
      Lees meer
      Tips voor het verkrijgen van auteursrechten
      Lees meer
      Auteursrecht op website(teksten)
      Lees meer
      Bescherming winkelinterieur
      Lees meer
      Is het interieur van een winkel beschermd?
      Lees meer
      Het beëindigen van de onderneming bij een inbreuk op IE-rechten
      Lees meer
      Kifid voortaan ook voor klachten alternatieve financiering
      Lees meer
      5 TIPS: Wettelijke bewaartermijnen van persoonsgegevens
      Lees meer
      Dezelfde handelsnaam maakt toch geen inbreuk. Hoe kan dat?
      Lees meer
      Bestuurder niet aansprakelijk; ondernemen met kapitaal van de stamrecht BV is toegestaan.
      Lees meer
      Legale belastingontwijking kan reden zijn voor bank om klantrelatie te beëindigen
      Lees meer
      Doordacht samenwerken geeft meer macht
      Lees meer
      De taalkundige uitleg van de Earn-Out
      Lees meer
      Handelsregisterwet wordt gewijzigd
      Lees meer
      Hoever mag je gaan bij het nabootsen van een stijl/concept?
      Lees meer
      Adidas merk onderuit door nieuwe uitspraak
      Lees meer
      Aanvraag Tommy Hilfiger bescherming auteursrechten afgewezen
      Lees meer
      Inbreuk op merken in de beauty branche
      Lees meer
      Domeinnamen en merken: het wil nog wel eens botsen
      Lees meer
      Hoe bescherm ik mijn intellectuele eigendom bij een faillissement?
      Lees meer
      Ondernemingsrecht
      Lees meer
      Een faillissement kan ook een nieuwe kans betekenen!
      Lees meer
      Reclameregels voor geneesmiddelen, medische hulpmiddelen en gezondheidsproducten
      Lees meer
      BG.legal participeert in onderzoek naar gebruik van big data en AI door zorginstellingen
      Lees meer
      Tekortkoming in de nakoming van een overeenkomst van opdracht; wie draagt de bewijslast?
      Lees meer
      Farma, Health en Life Sciences
      Lees meer
      BG.tech
      Lees meer
      Vacature juridisch medewerker/advocaat Data & AI, IT- en Privacyrecht
      Lees meer