Bedrijfsgeheimen in ChatGPT: waarom een prompt een openbaarmaking kan zijn

Een medewerker plakt de laatste versie van een octrooiaanvraag of een klantcontract in ChatGPT om snel een tekst te laten herschrijven. Onschuldig, toch? Volgens een recente beslissing van de rechter-commissaris in Rotterdam misschien niet[1]. De rechter oordeelde dat het invoeren van vertrouwelijke informatie in ChatGPT geldt als het openbaar maken daarvan, omdat het AI-systeem de ingevoerde én gegenereerde tekst opslaat en mogelijk verder gebruikt. Dat ging over het verschoningsrecht, maar de redenering raakt elk bedrijf dat vertrouwelijke informatie met AI-tools deelt: het risico dat een bedrijfsgeheim zijn geheime karakter verliest, of dat een octrooiaanvraag sneuvelt op nieuwheid.

Wat besliste de rechter-commissaris?

Bij een strafrechtelijke inbeslagname werden gegevensdragers gefilterd op verschoningsgerechtigd materiaal. Daarbij werd een ChatGPT-gesprek aangetroffen waarin de beslagene een reactie liet opstellen die bedoeld was voor een verschoningsgerechtigde (zoals bijvoorbeeld een advocaat). De rechter-commissaris overwoog dat een extern AI-systeem als ChatGPT zowel ingevoerde als gegenereerde informatie opslaat en bijvoorbeeld voor modeltraining kan gebruiken. Het invoeren van vertrouwelijke informatie kan daarom worden aangemerkt als openbaarmaking daarvan. Gevolg: de informatie verliest haar vertrouwelijke karakter.  

Drie risico's als je deze lijn doortrekt

• Bedrijfsgeheimen: Informatie is alleen beschermd als bedrijfsgeheim als zij geheim is, handelswaarde ontleent aan die geheimhouding, en er redelijke maatregelen zijn getroffen om haar geheim te houden (art. 1 Wet bescherming bedrijfsgeheimen). Voer je die informatie in bij een publieke AI-tool die opslaat en mogelijk traint, dan staat die geheimhouding onder druk. En dat is niet terug te draaien.
• Octrooien: Een uitvinding moet nieuw zijn op het moment van aanvraag: zij mag niet eerder voor het publiek toegankelijk zijn gemaakt (art. 4 Rijksoctrooiwet, art. 54 EOV). Beschrijf je technische details van een nog aan te vragen uitvinding in een publieke chatbot, dan loop je het risico dat dit als openbaarmaking geldt nog vóórdat je de aanvraag hebt ingediend. En dat kan fataal zijn voor een octrooi aanvraag.
• NDA-schending: Geheimhoudingsovereenkomsten definiëren “openbaarmaking” of “derde” doorgaans ruim. Het invoeren van vertrouwelijke informatie in ChatGPT kan daaronder vallen, met OpenAI als de facto derde en een boetebeding activeren, ongeacht of er daadwerkelijk schade is.

Wanneer ligt dit anders?

Het draait om wat er met de data gebeurt. Raadpleegt de tool het web niet, en traint de aanbieder niet met de ingevoerde data, dan blijft de informatie binnen een afgebakende, contractueel geregelde vertrouwenskring. Vergelijkbaar met het inschakelen van een verwerker. Dan is er in beginsel geen openbaarmaking. Het verschil zit dus niet in óf je AI gebruikt, maar in hoe de aanbieder met je data omgaat en of dat contractueel vastligt.

Technische maatregelen

• Kies zakelijke omgevingen met een garantie dat input niet voor training wordt gebruikt en met beperkte dataretentie.
• Overweeg private of on-premise deployment, zodat data het bedrijfsnetwerk niet verlaat.
• Zet Data Loss Prevention-tooling in die gevoelige content blokkeert vóórdat deze een AI-tool bereikt.
• Laat medewerkers namen, bedragen en identificerende details uit prompts verwijderen.
• Beperk toegang tot publieke AI-tools voor zeer gevoelige processen (R&D, M&A, octrooien).

Maak afspraken met je AI-leverancier

Leg in de verwerkersovereenkomst of licentievoorwaarden vast: een verbod op gebruik van input voor modeltraining, harde garanties over dataretentie, een geheimhoudingsverplichting die specifiek op prompts en outputs ziet, inzicht in subverwerkers, en een auditrecht plus verwijderrecht. Deze afspraken bepalen uiteindelijk of de conclusie “openbaarmaking” voor jouw organisatie opgaat.

Veelgestelde vragen

Is ChatGPT-gebruik altijd een openbaarmaking van bedrijfsgeheimen?

Nee, dat hangt af van de afspraken over training en dataretentie en of de tool het web raadpleegt.

Geldt dit ook voor de zakelijke versie van ChatGPT?

Dat is nog niet in de rechtspraak beslist, maar de kans op een andere uitkomst stijgt naarmate de contractuele garanties concreter zijn.

Kan een octrooiaanvraag alsnog slagen als de uitvinding al in een prompt stond?

Niet uitgesloten, maar risicovol. Bespreek dit bij twijfel vóór indiening met een octrooigemachtigde.

Tips voor de praktijk

• Aanbieders van AI-tools: communiceer helder over trainings- en retentiebeleid en bied zakelijke klanten een contractuele garantie dat input niet voor training wordt gebruikt.
• Gebruikers van AI-tools: onderhandel expliciete afspraken over training, retentie en geheimhouding met je leverancier, en stem NDA's en verwerkersovereenkomsten af op AI-gebruik binnen je organisatie.
• Medewerkers (AI-geletterdheid): stel een intern AI-beleid op dat aangeeft welke tools voor welke informatie mogen worden gebruikt, train medewerkers om vertrouwelijke informatie te herkennen, en zorg voor een laagdrempelig meldpunt bij twijfel.

Heeft u vragen over AI-gebruik binnen je organisatie of het beschermen van bedrijfsgeheimen? Neem contact op met Jos van der Wijst.