Dekt uw ISO 27001- of ISO 45001-certificaat de eisen van EN 18286 en de AI Act?


Gedeeltelijk. ISO 27001 (informatiebeveiliging) en ISO 45001 (gezond en veilig werken) geven u een werkend managementsysteem, met leiderschap, risicodenken, documentbeheer en audits. Daarop kunt u voortbouwen. Maar de kern van EN 18286 ontbreekt in beide: een nalevingsstrategie per AI-systeem, beheer van trainingsdata, monitoring na marktintroductie en het melden van ernstige incidenten onder de AI Act. Een gap-analyse laat zien wat u kunt hergebruiken en wat u moet doen “bovenop” ISO 27001 en 45001 om ook compliant te zijn met EN 18286.
Wat is EN 18286 ook alweer?
NEN-EN 18286:2026 is de norm voor het kwaliteitsmanagementsysteem van aanbieders van AI-systemen, vooral hoog-risico systemen. Sinds 14 oktober 2026 is het een geharmoniseerde norm onder de AI Act. Wie de norm volgt, wordt vermoed te voldoen aan artikel 17 lid 1 AI Act.
De norm volgt dezelfde hoofdstukindeling (4 tot en met 10) als ISO 27001 en ISO 45001. Voor ISO 9001 en ISO/IEC 42001 bevat de norm zelf koppeltabellen (bijlagen B en C). Voor ISO 27001 en ISO 45001 niet: die vergelijking moet u zelf maken. Wel opvallend: EN 18286 ontleent het begrip “raadpleging” aan ISO 45001. Ervaring met het raadplegen van werknemers is dus bruikbaar.
Het vermoeden van conformiteit geldt volgens bijlage ZA voor artikel 17 lid 1 en de eerste zin van artikel 11 lid 1 AI Act. De norm noemt zelf dat toepassing niet automatisch betekent dat u aan alle eisen van de AI Act voldoet.
Wat is gedekt en wat niet? De tabel
Ja = wordt grotendeels gedekt · Deels = bruikbare basis, aanvulling nodig · Nee = niet gedekt
| Onderwerp | ISO 27001 | ISO 45001 | EN 18286 | AI Act |
| Managementsysteem, leiderschap, rollen, audits | Ja | Ja | Ja (hfst. 5 en 10) | art. 17 lid 1 onder m |
| Nalevingsstrategie per AI-systeem | Nee | Nee | Ja (4.4) | art. 17 lid 1 onder a |
| Risicobeheer | Deels: informatierisico’s | Deels: risico’s voor werknemers | Ja: risicobeheersysteem over de hele levenscyclus (8.2), mits conform art. 9 (zie EN 18228) | art. 9; art. 17 lid 1 onder g |
| Ontwerp, ontwikkeling, testen en validatie | Deels: veilige ontwikkeling (A.8.25–8.29) | Nee | Ja, incl. reproduceerbare tests (8.4.2) | art. 17 lid 1 onder b–d |
| Beheer van trainings- en testdata | Deels: beveiliging, niet kwaliteit of bias | Nee | Procedures ja (8.5); kwaliteitseisen van art. 10 niet (zie EN 18284) | art. 10; art. 17 lid 1 onder f |
| Technische documentatie (bijlage IV) | Nee | Nee | Ja (8.9.2), als bijlage IV volledig is | art. 11 |
| Logging en registratie | Deels: logging (A.8.15) | Nee | Deels: logging ten behoeve van monitoring (9.5.3); eisen van art. 12 niet (zie EN 18229-1) | art. 12; art. 17 lid 1 onder k |
| Menselijk toezicht | Nee | Nee | Alleen als onderdeel van de nalevingsstrategie (4.4.2); geen inhoudelijke eisen | art. 14 |
| Nauwkeurigheid, robuustheid, AI-specifieke cyberbeveiliging | Deels: algemene beveiliging, niet data poisoning of adversarial attacks | Nee | Alleen als onderdeel van de nalevingsstrategie (4.4.2); geen inhoudelijke eisen | art. 15 |
| Leveranciers en keten | Ja, voor informatiebeveiliging (A.5.19–5.23) | Deels: inkoop en aannemers (8.1.4) | Ja (9.3), incl. data, modeltraining en uitbestede annotatie en tests | art. 17 lid 1 onder l |
| Wijzigingen en zelflerende systemen | Deels: change management (A.8.32) | Deels: management of change (8.1.3) | Ja: besluit over wezenlijke wijziging (9.4, 8.8) | art. 43 lid 4 |
| Monitoring na marktintroductie | Nee | Nee | Ja, met monitoringplan (9.1, 9.5) | art. 72 |
| Ernstige incidenten melden | Deels: beveiligingsincidenten, geen AI Act-termijnen | Deels: arbeidsongevallen | Ja: termijnen 2, 10 en 15 dagen (9.6) | art. 73 |
| Corrigeren, terugroepen, toezichthouder informeren | Deels: contact met autoriteiten (A.5.5) | Nee | Ja: herstellen, uit de handel nemen, uitschakelen of terugroepen, en toezichthouder informeren (9.7) | art. 17 lid 1 onder j; art. 20 |
| Grondrechten en raadpleging belanghebbenden | Nee | Deels: raadpleging werknemers (5.4); EN 18286 ontleent het begrip ‘raadpleging’ aan ISO 45001 | Ja: raadpleging belanghebbenden en betrokkenen (8.3.1.2, 8.4.3.2, bijlage A) | art. 9 |
| Veilig werken naast AI en robots | Nee | Ja | Nee | (Arbowet, Machineverordening) |
| AI-geletterdheid personeel | Deels: bewustzijn (A.6.3) | Deels: competentie (7.2) | Deels: competenties incl. regelgeving, grondrechten en toegankelijkheid (7.2); art. 4 valt niet onder bijlage ZA | art. 4 |
Wat leert de tabel u?
- Hergebruik de basis. Leiderschap, documentbeheer, interne audits en management review uit ISO 27001 of ISO 45001 kunt u grotendeels hergebruiken. Bouw EN 18286 als uitbreiding (“on top”) van uw bestaande systeem, niet als een apart systeem.
- De AI-kern is nieuw. Nalevingsstrategie, databeheer, technische documentatie, monitoring na marktintroductie en incidentmelding moet u toevoegen.
- ISO 27001 helpt bij beveiliging, maar niet genoeg. Artikel 15 vraagt bescherming tegen AI-specifieke aanvallen, zoals vergiftigde trainingsdata. Daarvoor is nog geen geharmoniseerde norm.
- ISO 45001 blijft nodig in de fabriek. EN 18286 en de AI Act gaan over het AI-systeem als product. De veiligheid van uw medewerkers naast een AI-gestuurde robot valt onder de Arbowet en de Machineverordening.
- Ook EN 18286 dekt niet alles. Voor menselijk toezicht, nauwkeurigheid, robuustheid, cyberbeveiliging en de inhoudelijke data-eisen (artikelen 10 en 12 tot en met 15) vraagt de norm alleen dat u in uw nalevingsstrategie vastlegt hoe u eraan voldoet (4.4.2 en 4.4.3). De eisen zelf staan in andere normen, zoals EN 18284 voor data en EN 18229-1 voor logging. Het vermoeden van conformiteit geldt alleen voor de procedures, niet voor het resultaat.
Gap-analyse in vijf stappen
1. Bepaal uw rol. EN 18286 is bedoeld voor aanbieders. Bent u alleen gebruiker van een AI-systeem, dan gelden andere verplichtingen.
2. Leg uw huidige systeem naast de tabel. Markeer per regel wat u al heeft, met bewijs (procedure, register, auditrapport).
3. Schrijf de nalevingsstrategie (4.4). Kies per eis uit artikel 9 tot en met 15 een route: een geharmoniseerde norm, een gemeenschappelijke specificatie, een andere norm of een eigen specificatie. Gebruikt u geen geharmoniseerde norm, dan beschrijft u in de technische documentatie in detail hoe u voldoet (4.4.3).
4. Vul de AI-specifieke processen aan. Databeheer, reproduceerbare tests, monitoring na marktintroductie, incidentmelding en terugroepen.
5. Plan op de deadlines. Artikel 17 geldt vanaf 2 december 2027 voor hoog-risico AI uit bijlage III en vanaf 2 augustus 2028 voor AI in producten uit bijlage I.
Samenvatting
- ISO 27001 en ISO 45001 zijn een goede basis, maar geen invulling van EN 18286.
- De AI-kern ontbreekt: nalevingsstrategie, databeheer, technische documentatie, monitoring en incidentmelding.
- Ook EN 18286 dekt niet alle AI Act-eisen.
- Begin met een gap-analyse en bouw voort op uw bestaande systeem.
Wilt u weten welke gaten er in uw managementsysteem zitten? BG.legal voert de gap-analyse uit als onderdeel van het AI Act compliance-assessment. Doe eerst de gratis quickscan op compliance-bg.legal of neem contact op met Jos van der Wijst.
Veelgestelde vragen over ISO 27001, ISO 45001 en EN 18286
Is mijn ISO 27001-certificaat genoeg voor de AI Act?
Nee. Het dekt delen van informatiebeveiliging en leveranciersbeheer, maar niet de nalevingsstrategie, het databeheer, de technische documentatie en de incidentmelding onder de AI Act.
Heb ik als fabrikant ISO 45001 nog nodig als ik EN 18286 toepas?
Ja, als u dat systeem gebruikt voor de veiligheid van uw medewerkers. EN 18286 gaat over het AI-systeem als product, niet over arbeidsomstandigheden.
Bevat EN 18286 een koppeltabel naar ISO 27001?
Nee. De norm bevat koppeltabellen naar ISO 9001 en ISO/IEC 42001. Voor ISO 27001 en ISO 45001 maakt u de vergelijking zelf.
Kan ik EN 18286 integreren in mijn bestaande managementsysteem?
Ja. De norm heeft dezelfde hoofdstukindeling (4 tot en met 10). Integreren is meestal efficiënter dan een apart systeem.
Is ISO/IEC 42001 een beter vertrekpunt dan ISO 27001?
Voor AI meestal wel, omdat die norm al AI-specifiek is. Maar ook ISO/IEC 42001 geeft geen vermoeden van conformiteit en mist onder meer de nalevingsstrategie en de markttaken uit hoofdstuk 9.
Moet ik als gebruiker van AI EN 18286 toepassen?
Nee. De norm richt zich op aanbieders. Als gebruiker kunt u naleving wel als eis aan uw leverancier stellen.
Auteursblok: Jos van der Wijst, advocaat-partner bij BG.legal, 35 jaar ervaring, specialist in AI-, data- en IE-recht.
Contact met Jos van der WijstJos van der Wijst
