Gefaseerd wijzigen van het omgevingsplan? Voorrangsregels mogen

Op 18 maart 2026 heeft de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (‘Afdeling’) een voor de omgevingsrechtelijke praktijk belangrijke uitspraak gedaan over het gebruik van voorrangsregels in het omgevingsplan. De Afdeling overweegt voor het eerst expliciet dat voorrangsregels kunnen worden opgenomen in een omgevingsplan, mits dit niet tot rechtsonzekerheid leidt. In dit artikel bespreken wij de aanleiding voor deze uitspraak en de impact daarvan voor de praktijk. 

Aanleiding voor de uitspraak

De zaak draait om de wijziging van een omgevingsplan. Met deze omgevingsplanwijziging zijn er nieuwe artikelen aan het omgevingsplan toegevoegd. Op omgevingsplanwijzigingen is artikel 22.6, eerste lid, van de Omgevingswet van toepassing. Uit dit artikel volgt dat bij de vaststelling van een omgevingsplanwijziging regels voor een locatie alleen allemaal tegelijk kunnen vervallen. De gemeente heeft echter een voorrangsregel heeft opgenomen. Met deze voorrangsregel beoogt de gemeente te bewerkstelligen dat bepaalde oude regels blijven gelden, zolang ze niet in strijd zijn met het nieuwe deel van het omgevingsplan. Hiermee wordt artikel 22.6, eerste lid, van de Omgevingswet in feite omzeild. Over de verhouding tussen artikel 22.6, eerste lid, van de Omgevingswet en het gebruik van voorrangsregels bestaat sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet discussie in de praktijk en de literatuur. Met deze uitspraak geeft de Afdeling duidelijkheid over de vraag of het gebruik van voorrangsregels bij omgevingsplanwijzigingen is toegestaan.

Expliciete bevestiging door de Afdeling: voorrangsregels zijn toegestaan 

Eerder dit jaar schreven wij een al blog over een uitspraak waarin de Afdeling impliciet het gebruik van voorrangsregels leek toe te staan. In de uitspraak van 18 maart gaat de Afdeling een stap verder en wordt expliciet bevestigd dat voorrangsregels mogen worden toegepast in een omgevingsplan. 

Alhoewel er in de beroepsgronden geen discussie bestaat over het gebruik van een voorrangsregel door de gemeente, ziet de Afdeling aanleiding om de rechtspraktijk duidelijkheid te bieden over de vraag of dit al dan niet is toegestaan. Naar het oordeel van de Afdeling staat artikel 22.6, eerste lid, van de Omgevingswet niet in de weg aan het opnemen van een voorrangsregels. Een voorrangsregel in een omgevingsplan is dus toegestaan. Hierbij is wel vereist dat deze voorrangsregel niet rechtsonzeker mag zijn of tot rechtsonzekere situaties mag leiden. Of een voorrangsregel strijd oplevert met de rechtszekerheid, hangt af van de omstandigheden van het geval. 

Concluderend

Met de nadrukkelijke bevestiging door de Afdeling kan de discussie in de praktijk en de literatuur worden afgesloten. Het gebruik van voorrangsregels bij het wijzigingen van omgevingsplannen is juridisch gezien toegestaan. Uit de eerdere uitspraak waar wij al een blog over schreven volgt dat deze voorrangsregels wel zorgvuldig en correct moeten worden geformuleerd en vastgelegd, daarbij komt nu dus tevens de voorwaarde dat de voorrangsregels niet tot rechtsonzekerheid mogen leiden. Voor de praktijk betekent dit dat omgevingsplannen dus gefaseerd kunnen worden gewijzigd, zonder dat alle oude regels in een keer komen te vervallen. 

Dit artikel is geschreven door onze omgevingsrecht specialisten: 

Rutger Boogers en Robin de Hoon
Advocaten omgevingsrecht

Heeft u vragen? Neem dan vrijblijvend contact met ons op, telefonisch of per e-mail via onderstaande knop.