Handhaving AI Act van start per 2 augustus 2026

Handhaving AI Act van start per 2 augustus 2026

Op 31 juli 2026 maakte de Europese Commissie bekend dat vanaf 2 augustus 2026 het AI Office, samen met de nationale toezichthouders in de lidstaten, is gestart met de handhaving van de AI-verordening. Verschillende onderdelen van de AI Act zijn al in 2024 / 2025 in werking getreden maar werden nog niet gehandhaafd. Diezelfde datum markeert ook het moment waarop de nieuwe transparantieregels van artikel 50, zie mijn eerdere artikel hierove, daadwerkelijk gaan gelden.

Wat betekent dit concreet?

Chatbots en andere interactieve AI-systemen moeten gebruikers vanaf nu vertellen dat zij met AI te maken hebben, en niet met een mens. Deepfakes, beelden, video's of audio die met AI zijn bewerkt of gegenereerd, moeten worden gelabeld. En AI-gegenereerde of -bewerkte content moet een machineleesbare markering krijgen, zodat deze eenvoudiger te detecteren is. Volgens de Commissie moeten deze maatregelen misleiding en manipulatie verminderen en mensen helpen om weloverwogen keuzes te maken, en geven ze bedrijven tegelijk duidelijkere verplichtingen en een praktische manier om compliance aan te tonen.

Meer dan 180 ondertekenaars van de Code of Practice[1]

Bij de start van de handhaving publiceerde de Commissie een eerste lijst van meer dan 180 organisaties die de Code of Practice on Transparency of AI-Generated Content hebben ondertekend. De code die de transparantieregels operationaliseert (zie ons artikel hierboven over de richtsnoeren bij artikel 50). Voor markttoezichthouders is ondertekening een signaal dat een organisatie de praktische invulling van artikel 50 serieus heeft opgepakt; het is echter geen vervanging van de eigen verantwoordelijkheid om aan de wettelijke eisen te voldoen.

Handhavingsinstrumentarium

De Commissie wijst in haar bericht ook op de bredere handhavingsinfrastructuur die inmiddels beschikbaar is: een klachtentool voor de AI Act[2], een klokkenluidersinstrument, en een apart meldkanaal voor downstream-aanbieders die gebruikmaken van general-purpose AI-modellen en tegen naleving door hun modelleverancier aanlopen[3].

Wat heeft u hieraan als ontwikkelaar (aanbieder) van een AI-systeem?

De handhaving is niet langer theoretisch: toezichthouders kunnen vanaf nu daadwerkelijk optreden tegen ontbrekende disclosure, ontbrekende markering of onjuiste labeling. Overweeg serieus om de Code of Practice te ondertekenen – met meer dan 180 organisaties op de lijst wordt dit langzaam de marktstandaard, en niet-ondertekenaars zullen hun compliance op andere wijze moeten kunnen aantonen.

Wat heeft u hieraan als afnemer (gebruiksverantwoordelijke) van een AI-systeem?

Ga na of uw eigen klantcontact- en contentprocessen per 2 augustus 2026 daadwerkelijk voldoen aan de disclosure- en labelverplichtingen, en controleer of uw leveranciers zijn aangesloten bij de Code of Practice. Mocht u zelf een klacht willen indienen over een AI-systeem dat niet aan de regels voldoet, dan kan dat via de nieuwe klachtentool van de Commissie.