Transparantieverplichtingen AI Act: wat moet er per 2 augustus 2026?

Artikel 50 van de AI-verordening bevat een cluster transparantieverplichtingen dat losstaat van de risicocategorie van een AI-systeem: ook AI-toepassingen die niet als hoog-risico kwalificeren, kunnen hieronder vallen. De kern is simpel: mensen moeten weten wanneer zij met AI communiceren of met AI-gegenereerde of gemanipuleerde content te maken hebben. Deze verplichtingen treden in werking op 2 augustus 2026 en zijn, anders dan de hoog-risicoverplichtingen, niet uitgesteld door de AI Omnibus.

Vier deelverplichtingen

Artikel 50 bevat vier kernverplichtingen. Daarnaast bepaalt lid 5 dat de informatie uiterlijk bij de eerste interactie of blootstelling op een duidelijke, herkenbare en toegankelijke manier moet worden verstrekt.

1.      Ten eerste (lid 1) moeten aanbieders van AI-systemen die rechtstreeks met natuurlijke personen communiceren, zoals chatbots, voice-assistants en bots op sociale media, hun systeem zo ontwerpen en ontwikkelen dat de gebruiker weet dat hij met AI te maken heeft, tenzij dit al vanzelf duidelijk is. 

2.      Ten tweede (lid 2) moeten aanbieders van generatieve AI-systemen de output, synthetische audio, beeld, video of tekst, machineleesbaar markeren en detecteerbaar maken als AI-gegenereerd. 

3.      Ten derde (lid 3) moeten gebruiksverantwoordelijken (deployers) van systemen voor emotieherkenning of biometrische categorisering de blootgestelde personen daarover informeren. 

4.      Ten vierde (lid 4) moeten gebruiksverantwoordelijken deepfakes en AI-gegenereerde of gemanipuleerde tekst over kwesties van publiek belang als zodanig labelen. 

5.      Lid 5 voegt daaraan toe dat deze informatie uiterlijk bij de eerste interactie of blootstelling op een duidelijke, herkenbare en toegankelijke manier moet worden gegeven.

Wat valt er niet onder?

De verplichting geldt niet wanneer het voor een redelijk geïnformeerde gebruiker overduidelijk is dat sprake is van AI. 

Welke acties moeten aanbieders nu nemen?

Bouw de transparantie in het ontwerp zelf in: een standaardmelding, herkenbare naam of stem, of een expliciete systeemtekst zodra een gebruiker het gesprek start. Voor generatieve systemen: implementeer machineleesbare markering van de output (zie ook de Code of Practice) vóórdat u het systeem op de markt brengt of in de EU inzet. Documenteer voor uzelf waarom u eventueel meent dat de ‘overduidelijk’-uitzondering opgaat – toezichthouders zullen dit kritisch beoordelen.

Welke verplichtingen rusten op gebruikers?

Ga voor elke AI-tool die u inzet na welke verplichtingen op u rusten als gebruiksverantwoordelijke. Moet u gebruikers informeren dat sprake is van AI, deepfakes labelen of AI-gegenereerde tekst over publieke kwesties markeren?Vertrouw niet op de aanname dat uw leverancier dit al voor u regelt; de verantwoordelijkheid voor de daadwerkelijke, zichtbare disclosure aan uw eindgebruiker ligt vaak bij u.

Richtsnoeren verduidelijken reikwijdte artikel 50 AI Act

Op 20 juli 2026 publiceerde de Europese Commissie definitieve richtsnoeren over de transparantieverplichtingen van artikel 50 AI-verordening. Hoewel deze niet-bindend zijn, zullen toezichthouders ze naar verwachting wel als uitgangspunt hanteren.

Reikwijdte: breder dan hoog-risico

De richtsnoeren bevestigen dat artikel 50 niet beperkt is tot hoog-risico AI-systemen en onder meer van toepassing kan zijn op chatbots, generatieve AI, emotieherkenning, biometrische categorisering en deepfakes. Ook AI-agenten die met natuurlijke personen communiceren kunnen onder deze verplichtingen vallen.

Code of Practice en de EU-iconen

De Europese Commissie heeft daarnaast vrijwillige EU-iconen ontwikkeld voor content die volledig door AI is gegenereerd of met AI is bewerkt.

Deze iconen kunnen helpen bij de naleving van de transparantieverplichtingen, maar vervangen de wettelijke labelplicht niet.

Belangrijkste aandachtspunten voor aanbieders

Toets uw product aan de concrete voorbeelden uit de richtsnoeren vóórdat u besluit géén disclosure in te bouwen op grond van de ‘overduidelijk’-uitzondering – de lat ligt hoger dan vaak wordt aangenomen. Overweeg aansluiting bij de Code of Practice: die geeft een voorspelbaardere, door de Commissie erkende route om compliance met artikel 50(2) aan te tonen, met een gelaagde markeringsaanpak die aansluit bij de stand van de techniek.

Belangrijkste aandachtspunten voor gebruikers

De EU-iconen kunnen een praktisch hulpmiddel zijn bij het labelen van AI-gegenereerde content. Let erop dat u het juiste icoon gebruikt en controleer of voor bestaande content een labelplicht geldt.