Voldoet uw AI-systeem in de maakindustrie aan de AI Act, AVG en CRA?


Een AI-systeem in een machine of productielijn valt bijna nooit onder één wet. Meestal gelden de AI Act, de Cyber Resilience Act (CRA), de AVG, de Data Act en de Machineverordening tegelijk. Welke verplichtingen u heeft, hangt af van uw rol: maakt u de machine, bouwt u AI in, of gebruikt u de machine in uw fabriek? Dat was de kern van de workshop AI Act, AVG en CRA in de maakindustrie die Jos van der Wijst op 28 oktober 2026 gaf bij Klikopmorgen / Brainport Digital Factory.
Welke wetten gelden voor AI in machines?
- AI Act – voor het AI-systeem zelf. Is AI een veiligheidscomponent van een machine, dan is het vaak een hoog-risico AI-systeem (artikel 6 lid 1 en bijlage I AI Act).
- Cyber Resilience Act (Verordening (EU) 2024/2847) – voor elk product met digitale elementen: software, firmware en verbonden machines.
- AVG – zodra camera’s, sensoren of systemen gegevens over medewerkers of bezoekers verwerken.
- Data Act – voor de data die een verbonden machine genereert. De gebruiker heeft recht op toegang tot die data.
- Machineverordening (Verordening (EU) 2023/1230) – de nieuwe veiligheidsregels voor machines, met aandacht voor zelflerend gedrag.
Vanaf wanneer gelden de verplichtingen?
| Datum | Wat gaat gelden |
| 12 september 2025 | Data Act: recht op toegang tot data van verbonden producten |
| 11 september 2026 | CRA: meldplicht voor actief misbruikte kwetsbaarheden en ernstige incidenten |
| 12 september 2026 | Data Act: data toegankelijk door ontwerp bij nieuwe producten (artikel 3 lid 1) |
| 20 januari 2027 | Machineverordening van toepassing |
| 11 december 2027 | CRA volledig van toepassing |
| 2 augustus 2028 | AI Act: hoog-risico AI in producten uit bijlage I, zoals machines (na de AI Omnibus) |
De AVG geldt al sinds 2018. De verboden AI-praktijken en de plicht tot AI-geletterdheid uit de AI Act gelden al sinds 2 februari 2025.
Waarom raakt dit niet alleen fabrikanten?
Ook wie machines gebruikt, heeft verplichtingen. Een fabriek die een camerasysteem met AI inzet voor kwaliteitscontrole of veiligheid, is gebruiksverantwoordelijke onder de AI Act. Volgen die camera’s ook medewerkers, dan is vaak een DPIA nodig (artikel 35 AVG) en heeft de ondernemingsraad instemmingsrecht (artikel 27 WOR). Past u een machine wezenlijk aan, bijvoorbeeld door zelf AI toe te voegen, dan kunt u zelf als fabrikant of aanbieder worden aangemerkt.
Hoe pakt u dit aan? Vier stappen
1. Inventariseer. Breng in kaart welke machines AI bevatten, verbonden zijn of persoonsgegevens verwerken.
2. Bepaal uw rol per wet. Fabrikant, aanbieder, importeur, distributeur of gebruiker: per wet kan dat verschillen.
3. Toets per wet. Gebruik een vaste vragenlijst per wet. Tijdens de workshop vulden deelnemers in twee groepen de modules AI Act en CRA in van het BG.legal-assessment.
4. Maak een roadmap. Zet de verplichtingen op een tijdlijn en begin met wat nu al geldt: CRA-meldplicht, AVG en AI-geletterdheid.
Samenvatting
- AI in machines valt meestal onder vijf wetten tegelijk: AI Act, CRA, AVG, Data Act en Machineverordening.
- Uw verplichtingen hangen af van uw rol per wet.
- Een deel geldt al; de rest volgt tot en met 2028.
- Begin met een inventarisatie en een roadmap per wet.
Wilt u weten waar uw organisatie staat? Doe de gratis quickscan op compliance-bg.legal of vraag Jos van der Wijst naar het assessment voor AI Act en CRA.
Veelgestelde vragen over AI-regelgeving in de maakindustrie
Is elke machine met AI een hoog-risico AI-systeem?
Nee. Alleen als de AI een veiligheidscomponent is van een machine die onder de Machineverordening een conformiteitsbeoordeling door derden vereist (artikel 6 lid 1 AI Act).
Geldt de CRA ook voor software die ik los verkoop?
Ja. De CRA geldt voor hardware én software met digitale elementen die op de EU-markt komen.
Moet ik nu al iets doen voor de CRA?
Ja. Sinds 11 september 2026 moet u actief misbruikte kwetsbaarheden en ernstige incidenten melden.
Heeft mijn klant recht op de data van de machine die ik lever?
Ja. Onder de Data Act heeft de gebruiker van een verbonden product recht op toegang tot de data die het product genereert.
Mag ik camera’s met AI gebruiken om medewerkers op de werkvloer te volgen?
Alleen met een geldige grondslag en vaak na een DPIA. De ondernemingsraad heeft instemmingsrecht.
Wanneer word ik zelf fabrikant?
Als u een machine of AI-systeem wezenlijk wijzigt of onder eigen naam op de markt brengt.
Auteursblok: Jos van der Wijst, advocaat-partner bij BG.legal, 35 jaar ervaring, specialist in AI-, data- en IE-recht.
Contact met Jos van der WijstJos van der Wijst
