Stijl of trend: auteursrechtelijke bescherming?

04 sep 2020

De kenmerkende stijlen van Coco Chanel, Piet Mondriaan of Queen: voor velen bekend en een perfecte inspiratiebron. Kan dat zomaar? En rust er auteursrecht op ontwerpen, meubels en muziek geïnspireerd door een bepaalde stijl?

Wat is de hoofdregel?

Op stijl en trends rust geen auteursrechtelijke bescherming. De gedachte hierachter is dat auteursrechtelijke bescherming van een stijl of trend een ontoelaatbare beperking van de creatieve vrijheid met zich zou meebrengen. Ontwerpers, kunstenaars of muzikanten zouden zich anders niet meer kunnen laten inspireren door een bepaalde stijl.

Betekent dit dan dat een kledingstuk, songtrack of meubelstuk die behoort tot een bepaalde stijl of trend, automatisch geen auteursrechtelijke bescherming geniet? Nee, gelukkig niet.

Uitzondering

Zoals zo vaak in het recht, geldt er ook in dit geval dus een uitzondering. Wanneer er binnen de desbetreffende stijl of trend voldoende ruimte bestaat voor het maken van eigen creatieve keuzes, en de maker heeft ook dergelijke keuzes gemaakt, dan kan er auteursrechtelijke bescherming ontstaan. Met andere woorden: wanneer een stijl of trend niet klakkeloos is overgenomen, de maker zich slechts heeft laten inspireren en ook eigen keuzes heeft gemaakt, kan er auteursrechtelijke bescherming ontstaan.

Er is dus een onderscheid tussen het vormgeven binnen de grenzen van een bepaalde stijl of de stijl als zodanig. De stijl of trend an sich kan niet beschermd worden, maar de vormgeving daarbinnen wel.

Modetrends

Nieuwe trends in de modewereld komen en gaan. Fashiondesigners laten zich dan ook vaak inspireren door de stijlen en trends op de catwalk. Een goed voorbeeld is de zaak tussen Dr. Martens en Topshop. Deze laatste zou auteursrechtinbreuk plegen op de welbekende Dr. Martens laarzen. Topshop stelde echter dat laarzen met een dikke zool al jarenlang een bestaand trend of stijl zijn en daardoor dus ook niet in aanmerking kunnen komen voor auteursrechtelijke bescherming. De rechtbank moest dus onderzoeken of bij de vormgeving van de Dr. Martens laars op een voldoende eigen wijze uiting is gegeven aan de bestaande mode. En het antwoord was ja: de zool van de Dr. Martens laars was veel dikker dan de zolen die gangbaar waren in de mode tot nu toe en de hoekige lijnen maken dat de stijl niet klakkeloos is overgenomen.

Meubels

In interieurdesign zijn ook veel verschillende trends en stijlen te onderscheiden. Stoelen, banken en kasten kunnen relatief snel met het auteursrecht zijn beschermd, maar is dit ook het geval wanneer zij tot een bepaalde stijl of trend behoren? Deze vraag kwam aan de orde in de zaak van Piet Hein Eek. Een oud-werknemer had een door Eek ontworpen tafel nagemaakt, alleen de vorm was anders. Waar het origineel een rechthoekige vorm heeft en is gemaakt van materiaal dat lijkt op tegels, heeft de inbreukmakende tafel een rondere vorm. Hoewel de ronde vorm niet terug te vinden was in het origineel, achtte de rechtbank wel overduidelijk dat het blad van de tafel en de bewerking daarvan waren geënt op de stijl van Piet Hein Eek.

Muziekstijl

Ook in de muziek onderscheiden we veel verschillende stijlen, zoals punk, pop en rock. In de praktijk is gebleken dat er vaak gebruik wordt gemaakt van bepaalde fragmenten uit muziekstukken. Zo ook in de zaak tussen De Jong en DJ Tiësto, waarin De Jong stelde dat DJ Tiësto een deel van zijn nummer had gebruikt en daardoor inbreuk maakte op zijn auteursrecht. De rechtbank oordeelde echter dat er geen auteursrecht rustte op zijn nummer genaamd “Swiwal”, omdat dit nummer blijkbaar een grote overeenkomst vertoonde met een ouder nummer van de artiest Händel. De toevoegingen van De Jong, bestaande uit drumbeats en een synthesizer, waren onvoldoende: deze toevoegingen werden kenmerkend geacht voor de muziekstijl Dance. Dus onvoldoende creatieve keuzes en dus geen auteursrecht.

Conclusie

Uitgangspunt is dat er op een stijl of een trend geen auteursrecht kan rusten. Toch zien we uitzonderingen, met name wanneer er binnen een bepaalde stijl of trend creatieve keuzes zijn gemaakt door de maker. Het blijft dus onduidelijk en verschilt per geval. Heeft u hier vragen over? Wij helpen u graag verder. U kunt vrijblijvend contact met mij opnemen via hovens@bg.legal of via 088-1418000.

Moos Hovens

Contact

Auteursrechten & Artificial Intelligence
Lees meer
Positiemerk: kan je dat beschermen?
Lees meer
Is een registratiedossier beschermd door auteursrecht?
Lees meer
Wees de copycats voor!
Lees meer
Inspiratie in de fashion industrie: wat zijn de grenzen?
Lees meer
Agentuur- en bemiddelingsovereenkomst, wat is het verschil?
Lees meer
De 7 verschillen in auteursrecht is een mythe
Lees meer
Wanneer is reclame voor medisch hulpmiddel misleidend?
Lees meer
RAINS vs. Zara: geen auteursrecht, wel slaafse nabootsing
Lees meer
Merkgebruik bij import producten en doorverkoop
Lees meer
Aansprakelijkheid bij affiliate marketing
Lees meer
Mag fotograaf foto’s gebruiken voor eigen doel?
Lees meer
Wanneer is er sprake van merkinbreuk?
Lees meer
Picnic maakt toch geen inbreuk op portretrecht Max Verstappen
Lees meer
Foto’s gebruiken op moodboards in Fashion
Lees meer
Inbreuk auteursrecht in documentaire Michael Moore
Lees meer
Bescherming merkrecht: hoe ver gaat dat?
Lees meer
Vernietiging van een ingeschreven merk: hoe dan?
Lees meer
Merkinbreuk door fulfilment diensten
Lees meer
Klinische evaluatie bij combinatiegebruik van medische hulpmiddelen
Lees meer
Reclame voor geneesmiddelen, maar niet zelf verkopen: mag dat zomaar?
Lees meer
De lessen uit Dragons’ Den
Lees meer
Waarom Rumag auteursrechtinbreuk maakt
Lees meer
Modelrecht op meubels: inbreuk of niet?
Lees meer
Gezondheidsclaims in reclame: Do's en Don'ts
Lees meer
Primark versus Dr. Martens
Lees meer
Namen van beroemdheden gebruiken in fashion
Lees meer
Akkoord vastgoedeigenaars en retailers vanwege de coronacrisis
Lees meer
Merken en modellen
Lees meer
Domeinnamen
Lees meer
Slaafse nabootsing
Lees meer
Auteursrecht
Lees meer
Merkinschrijving Balmain faalt
Lees meer
Fashion & Design
Lees meer
Wie heeft recht op de domeinnaam?
Lees meer
Identieke handelsnaam in de hotellerie: Bosch hotel mag naam blijven gebruiken
Lees meer
De octrooigemachtigde en het faillissement (deel 1)
Lees meer
Juridische gevolgen Food product recall door Listeria
Lees meer
Productomschrijving op een website. Auteursrecht mogelijk?
Lees meer
Nieuw Intellectueel Eigendomsrecht/ IT recht advocatenkantoor in Eindhoven
Lees meer
Dynamisch incorporatiebeding geen eenzijdig wijzigingsbeding
Lees meer
Tips voor het verkrijgen van auteursrechten
Lees meer
Auteursrecht op website(teksten)
Lees meer
Bescherming winkelinterieur
Lees meer
Is het interieur van een winkel beschermd?
Lees meer
Dezelfde handelsnaam maakt toch geen inbreuk. Hoe kan dat?
Lees meer
Is de vormgeving van een industrieel product beschermd?
Lees meer
Hoever mag je gaan bij het nabootsen van een stijl/concept?
Lees meer
Adidas merk onderuit door nieuwe uitspraak
Lees meer
Aanvraag Tommy Hilfiger bescherming auteursrechten afgewezen
Lees meer
Inbreuk op merken in de beauty branche
Lees meer
Domeinnamen en merken: het wil nog wel eens botsen
Lees meer
Hoe bescherm ik mijn intellectuele eigendom bij een faillissement?
Lees meer
Reclame
Lees meer
Reclameregels voor geneesmiddelen, medische hulpmiddelen en gezondheidsproducten
Lees meer
BG.retail
Lees meer