Mag fotograaf foto’s gebruiken voor eigen doel?

17 jun 2020

Het is een veelgestelde vraag: mag een fotograaf die in opdracht foto’s heeft gemaakt, ook zelf de foto’s gebruiken? Ja, in sommige gevallen mag dat. Met de nadruk op sommige, want het mag lang niet altijd.

Om te beginnen moet er een onderscheid worden gemaakt tussen portretten en andere foto’s.

Portretfoto’s

Portretfoto’s zijn foto’s waarop een persoon is afgebeeld.

Uitgangspunt is dat de fotograaf het portret niet zonder toestemming van de geportretteerde mag gebruiken. Dit staat in artikel 20 Auteurswet. Ook uit de AVG volgt dat toestemming nodig is. De fotograaf moet dus eerst toestemming vragen voor de foto op social media of in een portfolio mag worden geplaatst.

Dit geldt ook als de geportretteerde onherkenbaar is. Uit een bepaalde lichaamshouding kan vaak toch worden afgeleid om wie het gaat. Ook uit andere aspecten kan volgens de rechter de identiteit van een persoon blijken. In principe is openbaring van een portret dus verboden.

Maar zoals altijd is er een uitzondering op de regel. Je kunt namelijk afwijkende afspraken maken met de fotograaf. In sommige gevallen geeft de geportretteerde de fotograaf toestemming om de foto’s voor eigen doelen te gebruiken. Fotografen plaatsen foto’s bijvoorbeeld vaak op social media om te laten zien welke opdrachten zij eerder hebben uitgevoerd.

Mijn advies is om steeds uitdrukkelijk aan te geven 1) voor welke foto’s toestemming wordt gegeven én 2) voor welk doel die foto’s mogen worden gebruikt. Mogen de portretten bijvoorbeeld op Instagram worden geplaatst, op LinkedIn of alleen in een portfolio? Mogen de foto’s aan anderen worden doorgegeven? Etc.

Als er afspraken zijn gemaakt, dan geldt wat is afgesproken.

Als portretten toch online worden geplaatst zonder toestemming, dan kan de geportretteerde een schadevergoeding van de fotograaf verlangen. Hoe hoog de schadevergoeding is hangt af van de aard van het portret. Recent werd een fotograaf bijvoorbeeld veroordeeld tot betaling van EUR 1.401,- voor het online plaatsen van verschillende pikante ‘boudoir’-foto’s.

Kortom: voorzichtigheid is geboden.

Andere foto’s

Maar een fotograaf maakt ook andere foto’s, bijvoorbeeld van producten, de natuur of interieur. Dit zijn geen portretten. En dus gelden hiervoor andere regels. Als de foto’s voldoende creatief zijn, geldt namelijk de bescherming van het auteursrecht (niet het portretrecht).

De wet kent de maker van de foto het auteursrecht toe. Dit betekent dat de fotograaf auteursrechten op de foto heeft. De fotograaf mag de foto’s gebruiken zoals hij of zij dat wil. Er is geen toestemming van de opdrachtgever nodig. De fotograaf heeft het recht de foto op social media te plaatsen.

Vaak worden de foto’s van een fotograaf gekocht. Hoe zit het dan? Dan is het steeds de vraag wat er met de koop is beoogd. Zijn daarbij de auteursrechten van de fotograaf overgedragen aan de opdrachtgever?

Zo ja, dan is de fotograaf geen rechthebbende meer. De opdrachtgever beschikt over de auteursrechten en is de enige persoon die de foto’s mag gebruiken. Stel, de fotograaf plaatst de foto’s toch op social media? Dan maakt de fotograaf inbreuk op de auteursrechten van de opdrachtgever.

Maar foto’s kunnen ook worden gekocht zonder dat er een overdracht van auteursrechten is afgesproken. Bijvoorbeeld omdat de fotograaf in zijn algemene voorwaarden heeft staan dat hij of zij altijd de auteursrechthebbende blijft. De fotograaf is dan nog steeds auteursrechthebbende en mag op grond van de Auteurswet de foto’s voor eigen doelen gebruiken.

Mijn advies is daarom om telkens na te denken over het gebruik dat je voor ogen hebt. En of je wil voorkomen dat een fotograaf de foto’s ook zelf (her)gebruikt.

Conclusie

Of een fotograaf een foto mag gebruiken, hangt af van het soort foto. Voor het openbaren van portretten is altijd toestemming van de geportretteerde nodig. Dit is anders bij overige foto’s. Daarbij is steeds de fotograaf de rechthebbende partij die de foto’s naar eigen inzicht mag gebruiken. Dat verandert pas als de auteursrechten aan de opdrachtgever worden overgedragen.

Meer weten over de rechten die op foto’s rusten? Neem dan contact op met Anique van de Kerkhof via kerkhof@bg.legal

Anique van de Kerkhof

 

 

 

 

Hulp bij verwijderen van vervelende YouTube video’s: een stappenplan
Lees meer
Agentuur- en bemiddelingsovereenkomst, wat is het verschil?
Lees meer
De 7 verschillen in auteursrecht is een mythe
Lees meer
RAINS vs. Zara: geen auteursrecht, wel slaafse nabootsing
Lees meer
Merkgebruik bij import producten en doorverkoop
Lees meer
Aansprakelijkheid bij affiliate marketing
Lees meer
Wanneer is er sprake van merkinbreuk?
Lees meer
Picnic maakt toch geen inbreuk op portretrecht Max Verstappen
Lees meer
Foto’s gebruiken op moodboards in Fashion
Lees meer
Inbreuk auteursrecht in documentaire Michael Moore
Lees meer
NVM is niet verplicht om VBO-leden toegang tot data te geven
Lees meer
Vernietiging van een ingeschreven merk: hoe dan?
Lees meer
Klinische evaluatie bij combinatiegebruik van medische hulpmiddelen
Lees meer
Kan ik de vorm van een product met een vormmerk (3D) beschermen?
Lees meer
Reclame voor geneesmiddelen, maar niet zelf verkopen: mag dat zomaar?
Lees meer
Dragons’ Den deel 2: de ondernemer die het snapt
Lees meer
De lessen uit Dragons’ Den
Lees meer
Waarom Rumag auteursrechtinbreuk maakt
Lees meer
Checklist verpakken van producten
Lees meer
Wanneer is verpakken/opnieuw inpakken van producten toegestaan?
Lees meer
Primark versus Dr. Martens
Lees meer
Intellectueel eigendomsrecht
Lees meer
Domeinnamen
Lees meer
Auteursrecht
Lees meer
Fashion & Design
Lees meer
Wie heeft recht op de domeinnaam?
Lees meer
De octrooigemachtigde en het faillissement (Deel 2)
Lees meer
Geslaagde bijeenkomst Blockchain & Food tijdens Den Bosch Data Week
Lees meer
Hoge boetes voor webwinkels die consumentenregelgeving overtreden
Lees meer
Identieke handelsnaam in de hotellerie: Bosch hotel mag naam blijven gebruiken
Lees meer
De octrooigemachtigde en het faillissement (deel 1)
Lees meer
Kartelverbod ook bij (Tech-)licenties en samenwerkingscontracten aanwezig
Lees meer
Productomschrijving op een website. Auteursrecht mogelijk?
Lees meer
Nieuw Intellectueel Eigendomsrecht/ IT recht advocatenkantoor in Eindhoven
Lees meer
Tips voor het verkrijgen van auteursrechten
Lees meer
Auteursrecht op website(teksten)
Lees meer
Bescherming winkelinterieur
Lees meer
Is het interieur van een winkel beschermd?
Lees meer
Het beëindigen van de onderneming bij een inbreuk op IE-rechten
Lees meer
Dezelfde handelsnaam maakt toch geen inbreuk. Hoe kan dat?
Lees meer
Is de vormgeving van een industrieel product beschermd?
Lees meer
Hoever mag je gaan bij het nabootsen van een stijl/concept?
Lees meer
Adidas merk onderuit door nieuwe uitspraak
Lees meer
Aanvraag Tommy Hilfiger bescherming auteursrechten afgewezen
Lees meer
Inbreuk op merken in de beauty branche
Lees meer
Domeinnamen en merken: het wil nog wel eens botsen
Lees meer
Hoe bescherm ik mijn intellectuele eigendom bij een faillissement?
Lees meer
Reclameregels voor geneesmiddelen, medische hulpmiddelen en gezondheidsproducten
Lees meer
Farma, Health en Life Sciences
Lees meer