Wanneer mag je software decompileren?

11 nov 2021

Software development is een ingewikkeld proces dat niet altijd even vlekkeloos verloopt. Vrijwel iedere softwaregebruiker krijgt wel eens te maken met een bug of mankement. Meestal kan het gebrek met een simpele update worden verholpen. Indien de softwareontwikkelaar niet langer contractueel gehouden is om updates uit te brengen, is het nog maar de vraag of hij deze problemen vrijwillig zal gaan verhelpen. Onder bepaalde – strikte - voorwaarden kan een rechtmatige verkrijger van de software dan het heft in eigen handen nemen door het programma te decompileren. In deze blog wordt dieper ingegaan op de juridische aspecten van decompilatie, waarbij het recente arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJEU) als uitgangspunt zal dienen.

Wat is decompilatie?

Een computerprogramma wordt aanvankelijk opgesteld in broncode (sourcecode): de programmeertaal die door mensen gelezen kan worden. Een computer kan deze code echter niet lezen. Daarvoor moet de broncode eerst worden omgezet naar doelcode (objectcode). Dit wordt gedaan met behulp van een speciaal programma, een zogeheten ‘compiler’. Het omzetten van broncode naar doelcode wordt daarom ook wel compilatie genoemd.

Bij decompilatie vindt het tegenovergestelde plaats. Met behulp van een ‘decompiler’ wordt de broncode gereconstrueerd op basis van de doelcode. Daarmee verkrijgt men niet de originele broncode, maar een ‘quasibroncode’ die daar erg op lijkt. De rechtmatige verkrijger kan met deze quasibroncode zelf een versie van de software maken waarin eventuele fouten verbeterd zijn.

De mogelijkheid om software te decompileren biedt de rechtmatige verkrijger echter geen carte blanche: het blijft een verveelvoudiging van de software (in gewijzigde vorm) waarvoor doorgaans toestemming nodig is van de auteursrechthebbende. De voorwaarden waaronder decompilatie wél is toegestaan heeft het HvJEU uiteengezet in het arrest Top Systems/Belgische Staat.[1] Dit arrest zal hierna worden besproken.

Wat ging eraan vooraf

Top System is een bedrijf dat software ontwikkelt. Zij heeft verschillende softwaretoepassingen ontwikkeld voor Selor, een bureau dat de selectie en werving van werknemers verzorgt voor verschillende Belgische overheidsorganen. De softwaretoepassingen maakten gebruik van functionaliteiten die ontleend waren aan het framework van Top System. Dit framework bleek later voor operationele problemen te zorgen.

Selor en Top System konden geen overeenstemming bereiken over het oplossen van de complicaties. Selor heeft vervolgens de doelcode gedecompileerd. Met behulp van de quasibroncode heeft Selor de fouten zelf verbeterd. Daarbij heeft zij een aantal functionaliteiten van de overige softwaretoepassingen moeten uitschakelen. Top System meent als auteursrechthebbende dat Selor in strijd heeft gehandeld met haar exclusieve recht om de software te verveelvoudigen.

HvJEU: toegestaan voor noodzakelijke verbeteringen

Volgens Richtlijn 2009/24/EC (hierna: “de Softwarerichtlijn) behoort het reproduceren en het vertalen van de codevorm (i.e. decompilatie) tot de exclusieve rechten van de auteursrechthebbende.[1] Een rechtmatige verkrijger mag de software slechts zonder voorafgaande toestemming van de auteursrechthebbende decompileren, indien dit noodzakelijk is om het programma te gebruiken voor het beoogde doel of om fouten te verbeteren.

Fouten verbeteren

De rechtmatige verkrijger mag alleen die fouten verbeteren die afbreuk doen aan de mogelijkheid om het programma te kunnen gebruiken voor het beoogde doel. Het uitschakelen van bepaalde functionaliteiten kan ook worden gezien als het verbeteren van fouten, indien daardoor de software weer gebruikt kan worden voor het beoogde doel.

Het HvJEU maakt daarnaast expliciet onderscheid tussen decompilatie ten behoeve van foutenherstel en decompilatie ten behoeve van compatibiliteit. Laatstgenoemde is slechts toegestaan wanneer compatibiliteit met een ander, onafhankelijk gecreëerd programma niet op een andere wijze kan worden bereikt.

Noodzakelijk

Het decompileren van software dient bovendien noodzakelijk te zijn om het programma te kunnen gebruiken voor het beoogde doel. De rechtmatige verkrijger mag de quasibroncode dus niet gebruiken voor andere doeleinden. Decompilatie is evenmin toegestaan wanneer de originele broncode wettelijk of contractueel toegankelijk is voor de rechtmatige verkrijger; het decompileren van de software is dan niet meer noodzakelijk.

Partijen kunnen op grond van artikel 5 lid 1 van de Softwarerichtlijn specifieke afspraken maken over de wijze waarop eventuele fouten moeten worden verbeterd. Te denken valt aan een regeling waarbij de softwareontwikkelaar gedurende een bepaalde tijdsperiode het onderhoud voor zijn rekening neemt. Het is echter niet toegestaan om het verbeteren van fouten volledig contractueel uit te sluiten.

Wat betekent dit voor de praktijk?

Een rechtmatige verkrijger mag een computerprogramma - zonder voorafgaande toestemming van de auteursrechthebbende - decompileren, indien dit noodzakelijk is om het programma te gebruiken voor het beoogde doel of om fouten te verbeteren. Daarbij dient men het volgende in acht te nemen:

  • Inventariseer of een fout in de weg staat aan de mogelijkheid om het programma te gebruiken voor het beoogde doel.
  • Ga na of het decompileren van de software mogelijk én noodzakelijk is. Kijk daarbij specifiek naar de contractuele afspraken die tussen partijen zijn gemaakt en de wettelijke grondslagen waarop de rechtmatige verkrijger zich kan beroepen: wellicht is de originele broncode wettelijk of contractueel toegankelijk voor de rechtmatige verkrijger.
  • Bij het doorvoeren van verbeteringen is het ook toegestaan om bepaalde functies te deactiveren, indien die functies in de weg staan aan de mogelijkheid om het programma te gebruiken voor het beoogde doel.

Hier staat de Engelse versie.

[1] HvJEU 6 oktober 2021, ECLI:EU:C:2021:811 (Top System/Belgische Staat).

[2] Artikel 4 sub a en b jo. 6 lid 1 Softwarerichtlijn.

    Zakelijke e-mail en privacy: wanneer mag je de mailbox van een werknemer controleren?
    Lees meer
    Alles over detachering en uitlenen van zelfstandigen (zzp’ers) en opdrachtnemers
    Lees meer
    Wat is trademark squatting?
    Lees meer
    Alles over detachering en uitlenen van werknemers
    Lees meer
    Handelsnaamgeschillen: Kunnen we het nog volgen?
    Lees meer
    Digitale nieuwsbrieven en privacy: wat kan wel en niet?
    Lees meer
    ABRvS stelt AP in het ongelijk: boete VoetbalTV van tafel
    Lees meer
    Oorsprongsbenamingen op producten voor derde landen ook verboden
    Lees meer
    Merkhouder aansprakelijk voor schade ook wanneer hij niet betrokken is bij productie van het product
    Lees meer
    Gemeenschappelijk auteursrecht op software, wie heeft aanspraak op welk deel?
    Lees meer
    Maakt de handelsnaam Mr. Jobs inbreuk op de handelsnaam Mister Jobs?
    Lees meer
    DUO lanceert synthetische dataset
    Lees meer
    Nietigverklaring modelaanvraag, wat nu?
    Lees meer
    Het belang van merkbewaking
    Lees meer
    Het belang van een merkonderzoek
    Lees meer
    Impact Assessment Mensenrechten en Algoritmes (IAMA)
    Lees meer
    AI Risk Assessment
    Lees meer
    Impact Assessment Mensenrechten en Algoritmes
    Lees meer
    Ingrijpende wijziging regels voor distributieovereenkomsten per 1 juni 2022
    Lees meer
    Geen auteursrechtelijke bescherming op ontwerp
    Lees meer
    Zorg om inzet AI in de zorg
    Lees meer
    Zijn beschrijvende handelsnamen beschermd?
    Lees meer
    Handelsnaam niet beschermd
    Lees meer
    De AI Act en medische apparaten: een moeilijke relatie
    Lees meer
    Wat is het verschil tussen een merk en een handelsnaam?
    Lees meer
    Is mijn gekozen bedrijfsnaam beschikbaar?
    Lees meer
    Merkbewaking
    Lees meer
    Uitgebreid Merkonderzoek
    Lees meer
    Modelregistratie
    Lees meer
    Merkregistratie
    Lees meer
    Moet ik mijn bedrijfsnaam vastleggen?
    Lees meer
    Afwijkende prijzen in Google Shopping: is dat misleidende reclame?
    Lees meer
    Boete voor Italiaanse Deliveroo vanwege slechte gegevensbescherming
    Lees meer
    BG.legal Marketing Brainstormsessies
    Lees meer
    BG.legal Marketinghulplijn
    Lees meer
    Cybersecurity as a Service (CaaS)
    Lees meer
    Cybersecurity checks
    Lees meer
    AVG-compliance check
    Lees meer
    Belang van een modelregistratie
    Lees meer
    AVG-startpakket
    Lees meer
    Strengere regels voor invloedrijke influencers
    Lees meer
    De strijd om de beschrijvende handelsnamen: Trainingskampen.nl en Trainingskamp.nl
    Lees meer
    Rechter roept dance-programmering van Q-music halt toe: hoe zit het?
    Lees meer
    Modelrecht op friet
    Lees meer
    Nederlandse woningcorporaties getroffen door datalek
    Lees meer
    Inschrijfformulier datalekken
    Lees meer
    Advocaat Jos van der Wijst over Mensgerichte AI
    Lees meer
    Bescherming merken in de virtuele wereld
    Lees meer
    EU en VS bereiken principeakkoord over het uitwisselen van data
    Lees meer
    Foto's van gezichten verzamelen
    Lees meer
    Wanneer is een ICT-leverancier verantwoordelijk voor adequate back-ups?
    Lees meer
    Student stagiaire Cybersecurity, Privacy en IT-recht
    Lees meer
    AI regulatory sandboxes en data
    Lees meer
    Is de vormgeving van een website auteursrechtelijk beschermd?
    Lees meer
    Juridische aspecten van Artificial Intelligence
    Lees meer
    Europese Commissie komt met voorstel nieuwe dataregels
    Lees meer
    Korting advocaatkosten voor MKB-ondernemers bij juridisch advies in 2022
    Lees meer
    Gebruik Google Analytics mogelijk in strijd met de AVG
    Lees meer
    European Data Protection Day: wat te doen bij een datalek?
    Lees meer
    Kortingsactie merk- en modelregistratie 2022
    Lees meer
    Wie heeft auteursrecht op software/vormgeving app/website?
    Lees meer
    Champagne en het intellectueel eigendomsrecht
    Lees meer
    AI: Toezicht en Toolbox
    Lees meer
    Wie is aansprakelijk voor de schade na een ransomware-aanval?
    Lees meer
    Cybersecurity en datalekken
    Lees meer
    Silhouet sinterklaas: auteursrechtinbreuk met inpakpapier
    Lees meer
    Financiële tegemoetkoming voor Juridisch advies
    Lees meer
    (Senior) Medewerker IE/IT/Privacy
    Lees meer
    Keuzes bij cloud services
    Lees meer
    Er zijn al regels voor AI toepassingen
    Lees meer
    Restvoorraad bij einde distributieovereenkomst
    Lees meer
    Model moet nieuw zijn bij aanvraag modelregistratie
    Lees meer
    Inbreuk beschrijvende handelsnaam tóch mogelijk
    Lees meer
    Fake factuur na een merk- of modelregistratie, pas op!
    Lees meer
    Legal AIR
    Lees meer
    Het decoderen van producten kan onrechtmatig zijn
    Lees meer
    Wanneer een schadevergoeding na een datalek?
    Lees meer
    Uber-chauffeurs nu ook werknemers
    Lees meer
    Merken op verzenddozen: mag dat wel?
    Lees meer
    Kortingsperiode op merk- en modelregistraties verlengd
    Lees meer
    Nieuwsbrief voor datascience ondernemingen
    Lees meer
    Kun je een auteursrecht krijgen op een algoritme?
    Lees meer
    Financiële mogelijkheden voor groei van een onderneming
    Lees meer
    Wie is aansprakelijk bij een ransomaanval?
    Lees meer
    Paralympier aangereden door zelfrijdende bus
    Lees meer
    Wapenen tegen copycats? Registreer je merk!
    Lees meer
    Recept en foto’s gekopieerd door Sonja Bakker: plagiaat of auteursrechtinbreuk?
    Lees meer
    Inwerkingtreding van EU Open Data richtlijn
    Lees meer
    Risico check voor AI toepassingen
    Lees meer
    AI-systeem als uitvinder?
    Lees meer
    Een AI-systeem als baas?
    Lees meer
    IE in de holding
    Lees meer
    Ook het verwerken van voertuigdata is begrensd
    Lees meer
    Online oplichting en zakelijke identiteitsfraude: wat te doen?
    Lees meer
    Succesvol webinar Fashion & Law deel 2
    Lees meer
    Gebruik van cookies in jouw webshop: Aan welke regels moet ik mij houden?
    Lees meer
    EK-gekte losgebarsten: KNVB vs. Jumbo
    Lees meer
    Belangrijke wijzigingen auteursrecht: makers en exploitanten
    Lees meer
    Jouw eigen gezicht als merkregistratie: kan dat?
    Lees meer
    De Juridische Afdeling: Legal as-a-Service
    Lees meer
    Misleidende duurzaamheidsclaims in de modebranche: Waar moet ik op letten?
    Lees meer
    Nieuwe gezondheidsclaim: wetenschappelijk bewijs vereist
    Lees meer
    Er is ruimte voor onderhandeling bij Arbitvoorwaarden
    Lees meer
    Succesvol webinar legal voor AI startups/scale-ups
    Lees meer
    Schadevergoeding na hack persoonsgegevens?
    Lees meer
    Software as a Service: grip op data
    Lees meer
    Succesvol webinar Praktijkvoorbeelden van AI, E-Health en contractering in de zorg
    Lees meer
    Nieuwe Europese regels voor artificial intelligence
    Lees meer
    Successful webinar NDA, secrecy and cooperation
    Lees meer
    Het delen van data en vertrouwelijkheid
    Lees meer
    Nooit geschoten is altijd mis: Tommy Hilfiger vs. Facebook uiteengezet
    Lees meer
    Intellectueel eigendom en Tech: waar moet je op letten?
    Lees meer
    Reclame maken voor corona zelftesten
    Lees meer
    Wilt u weten of uw merk nog vrij is?
    Lees meer
    Later als ik groot ben..
    Lees meer
    Het gebruik van (framed) hyperlinks vs. het auteursrecht
    Lees meer
    Nieuwsgierig en creatief meedenken, Jos van der Wijst
    Lees meer
    Succesvol webinar beschermingsmogelijkheden van AI
    Lees meer
    Exclusiviteitsafspraak in een samenwerkingsovereenkomst
    Lees meer
    Succesvol webinar Fashion & Law deel 1
    Lees meer
    Een geschil/discussie kan ook snel en voor redelijke kosten worden opgelost
    Lees meer
    SyRI wetgeving in strijd met EVRM
    Lees meer
    Google verwijdert (onterechte?) negatieve recensie niet
    Lees meer
    Succesvol webinar AI in de Zorg
    Lees meer
    Hoezo kan ik geen eigenaar zijn van (zorg)data?
    Lees meer
    Functie van cosmetische producten verplicht op verpakking
    Lees meer
    Modelrecht en auteursrecht op inwerpzuil
    Lees meer
    Merkonderzoek: Hoe voorkom je merkinbreuk?
    Lees meer
    Doorhaling van een merkregistratie
    Lees meer
    Een webshop: mag alles zomaar of gelden er regels?
    Lees meer
    Een merk moet ook daadwerkelijk gebruikt worden
    Lees meer
    Mag je foto's van werknemers gebruiken?
    Lees meer
    Sinterklaas is toch gewoon sinterklaas?
    Lees meer
    Aanbevelingen aansprakelijkheid bij AI
    Lees meer
    Het nieuwe algoritmeregister van de gemeente Amsterdam
    Lees meer
    Algoritme via Detachering
    Lees meer
    Algoritme als Software
    Lees meer
    Mensgerichte Artificiële Intelligentie sessie van NL AI coalitie
    Lees meer
    Auteursrechten & Artificial Intelligence
    Lees meer
    Is nieuwe wet- of regelgeving nodig voor AI?
    Lees meer
    Positiemerk: kan je dat beschermen?
    Lees meer
    Algoritme als een Dienst
    Lees meer
    Van wie is het model?
    Lees meer
    Beperkingen in licentieovereenkomst door mededingingsrecht
    Lees meer
    Is een registratiedossier beschermd door auteursrecht?
    Lees meer
    Wees de copycats voor!
    Lees meer
    Wie is verantwoordelijk voor de analyse door een algoritme?
    Lees meer
    Hoe om te gaan met de inkoopvoorwaarden AI van gemeenten?
    Lees meer
    Mag ik een zelftest voor corona verkopen?
    Lees meer
    Inspiratie in de fashion industrie: wat zijn de grenzen?
    Lees meer
    Wanneer heeft een IT leverancier aan zijn inspanningsverplichting voldaan?
    Lees meer
    Gaia-X biedt Europese landen oplossing voor beheer en gebruik van data
    Lees meer
    Er komt een nieuwe rechtsvorm: de maatschappelijke BV
    Lees meer
    Hulp bij verwijderen van vervelende YouTube video’s: een stappenplan
    Lees meer
    Agentuur- en bemiddelingsovereenkomst, wat is het verschil?
    Lees meer
    Merkgebruik bij import producten en doorverkoop
    Lees meer
    BG.legal ontvangt subsidie voor AI kennisplatform
    Lees meer
    Voor wiens rekening komt trage werking softwaresysteem; klant of leverancier?
    Lees meer
    Software / data overeenkomsten
    Lees meer
    Bescherming merkrecht: hoe ver gaat dat?
    Lees meer
    Vernietiging van een ingeschreven merk: hoe dan?
    Lees meer
    Nakoming verplichtingen uit een pilotcontract software
    Lees meer
    Nieuwsbrief Tech - meld je aan
    Lees meer
    NL Digital voorwaarden 2020: verbetering positie IT leverancier
    Lees meer
    Een kritische blik op de Corona-apps van de overheid
    Lees meer
    De roep om het vrijgeven van voertuigdata
    Lees meer
    Domeinnamen
    Lees meer
    Voorbeeld tijdelijke licentie voor productie hulpmiddelen tijdens Corona crisis
    Lees meer
    Nieuwsbrief BG Tech: de uitdagingen voor IP en Technologie & gratis webinar corona
    Lees meer
    Tekort materialen corona bestrijding. Is 3D printing of dwanglicentie oplossing?
    Lees meer
    Wanneer kan een IT overeenkomst worden ontbonden?
    Lees meer
    De octrooigemachtigde en het faillissement (deel 3)
    Lees meer
    Wie heeft recht op de domeinnaam?
    Lees meer
    De octrooigemachtigde en het faillissement (Deel 2)
    Lees meer
    Geslaagde bijeenkomst Blockchain & Food tijdens Den Bosch Data Week
    Lees meer
    Seminar 19 november: Investeren en financieren 2.0
    Lees meer
    De octrooigemachtigde en het faillissement (deel 1)
    Lees meer
    Kartelverbod ook bij (Tech-)licenties en samenwerkingscontracten aanwezig
    Lees meer
    Den Bosch Data Week: Practical experiences Blockchain and Food
    Lees meer
    Productomschrijving op een website. Auteursrecht mogelijk?
    Lees meer
    Nieuw Intellectueel Eigendomsrecht/ IT recht advocatenkantoor in Eindhoven
    Lees meer
    Tips voor het verkrijgen van auteursrechten
    Lees meer
    Auteursrecht op website(teksten)
    Lees meer
    Het beëindigen van de onderneming bij een inbreuk op IE-rechten
    Lees meer
    Is de vormgeving van een industrieel product beschermd?
    Lees meer
    Doordacht samenwerken geeft meer macht
    Lees meer
    Hoever mag je gaan bij het nabootsen van een stijl/concept?
    Lees meer
    Adidas merk onderuit door nieuwe uitspraak
    Lees meer
    Aanvraag Tommy Hilfiger bescherming auteursrechten afgewezen
    Lees meer
    Domeinnamen en merken: het wil nog wel eens botsen
    Lees meer
    Hoe bescherm ik mijn intellectuele eigendom bij een faillissement?
    Lees meer
    Software
    Lees meer
    BG.legal participeert in onderzoek naar gebruik van big data en AI door zorginstellingen
    Lees meer
    Uitleg begrip operationeel in ICT-aanbesteding
    Lees meer
    Wat is schade bij illegaal gebruik software?
    Lees meer
    Werkgever aansprakelijk voor door werknemer illegaal gekopieerde software?
    Lees meer
    Een medewerker downloadt illegaal, werkgever betaalt de rekening
    Lees meer
    BG.tech
    Lees meer
    Vacatures
    Lees meer