Tekort materialen corona bestrijding. Is 3D printing of dwanglicentie oplossing?

30 mrt 2020

In deze Corona crisis hebben we een tekort aan materialen voor de corona bestrijding (bijvoorbeeld mondkapjes, gezichtsmaskers) en medische hulpmaterialen (bijvoorbeeld testvloeistoffen voor coronakits). Soms is het daarbij niet makkelijk voor andere producenten om in dat gat te springen, bijvoorbeeld omdat de fabrikant weigert de receptuur openbaar te maken of omdat de vormgeving/medicijn met een intellectueel eigendomsrecht (‘IP’) is beschermd. Wat zijn de oplossingen?

mondkapje

IP bescherming

Doordat er veel coronatesten (COVID-19)afgenomen moesten worden, ontstond een tekort aan testvloeistof voor de coronakits. Deze coronakits waren met name afkomstig van Roche Pharma. Roche kon de vraag naar de testvloeistof niet aan. Daarom werd er gezocht naar alternatieven. Roche gaf daarbij aan dat wanneer testvloeistoffen van anderen in de testapparaten van Roche worden gebruikt, Roche niet kan instaan voor de kwaliteit daarvan en de garantie vervalt[1].

Recent heeft Roche op haar website aangegeven dat er geen octrooi (patent) rust op de testvloeistof en dat Roche mee zoekt naar partijen die de testvloeistof veilig en betrouwbaar kunnen produceren[2]. De receptuur voor de testvloeistof wordt niet online gezet, waar door velen wel om werd gevraagd. In de Tweede Kamer werd geroepen om Roche te dwingen de receptuur in licentie te geven met een dwanglicentie.

Dwanglicentie

Een octrooihouder heeft een exclusief recht. Dit recht is vastgelegd in internationale verdragen (Trade-Related Aspects of Intellectual Property (TRIPs) en in de Rijksoctrooiwet. Wanneer een octrooihouder niet in staat of bereid is om voldoende medicijnen te produceren dan zouden anderen kunnen inspringen. De octrooihouder kan dat verbieden met een beroep op het octrooi. Een uiterste middel is dan de dwanglicentie. Daarmee zouden anderen dan de octrooihouder het medicijn kunnen maken, zonder inbreuk te maken op het octrooi. Een octrooi moet ‘nawerkbaar’ zijn. Op basis van het gepubliceerde octrooi moet een vakman de vinding kunnen toepassen en namaken.

De regelgeving maakt een dwanglicentie mogelijk in het geval van een ‘nationale noodtoestand of andere omstandigheden van bijzonder dringende aard’. Artikel 31 TRIPs bepaalt dat in een dergelijke situatie een dwanglicentie mogelijk is. Daarbij gelden een paar voorwaarden zoals: de octrooihouder moet eerst zijn verzocht om een licentie (hier kan in een noodsituatie van worden afgeweken), het moet tijdelijk zijn, alleen voor binnenlands gebruik en er moet een ‘toereikende vergoeding’ worden betaald aan de octrooihouder. Artikel 57 Rijksoctrooiwet bepaalt dat de Minister van Economische Zaken een dwanglicentie kan verlenen wanneer het algemeen belang dat vordert. De Rijksoctrooiwet geeft niet aan wat de voorwaarden voor een dwanglicentie zijn. Wanneer partijen geen vergoeding overeen kunnen komen, dan bepaalt artikel 58 Rijksoctrooiwet dat deze door de rechter kan worden vastgesteld. De octrooihouder kan in rechte de dwanglicentie aanvechten. Een dwanglicentie werkt pas nadat deze is ingeschreven in het octrooiregister.

Bedrijfsgeheim

Toch zal de medewerking van de octrooihouder waarschijnlijk nog wel nodig zijn. Deze heeft immers de kennis van en ervaring met materialen, productieproces, etc. Die know how staat niet in het octrooi. Deze know how (bijvoorbeeld een receptuur) kan een bedrijfsgeheim van de octrooihouder zijn. Om bescherming op grond van de Wet Bescherming Bedrijfsgeheimen te kunnen hebben (en houden) moeten bedrijfsgeheimen geheim worden gehouden en moeten er maatregelen worden getroffen om bedrijfsgeheimen geheim te houden. Daar past niet bij het, zonder een overeenkomst met geheimhoudingsbepalingen, aan derden bekend maken van de bedrijfsgeheimen. Mogelijk zou het niet verstrekken van informatie, onder omstandigheden van een nationale noodtoestand, onrechtmatig handelen kunnen optreden. Een rechter zou dan mogelijk, in het kader van een spoedvoorziening, kunnen gebieden om bepaalde informatie, onder bepaalde voorwaarden, ter beschikking te stellen.

Vrijwillige tijdelijke licentie

Een alternatief voor een dwanglicentie is mogelijk een vrijwillige tijdelijke licentie. Dit kan aan de orde zijn wanneer de octrooihouder zelf niet voldoende producten kan maken. Hij kan dan tijdelijk, en onder voorwaarden, een licentie aan een ander/anderen geven. De afspraken hierover zou ik vastleggen in een licentieovereenkomst. Daarin zou ik vastleggen de duur van de licentie, de medewerking van de octrooihouder om kennis te verschaffen, de vergoeding voor de octrooihouder en bepalingen over vertrouwelijkheid en non-concurrentie na het einde van de licentieovereenkomst.  Een voorbeeldovereenkomst stuur ik u graag toe als u het onderstaande formulier invult.

3D printing

Een ander voorbeeld zijn de mondkapjes en de gezichtsbeschermers. Kort geleden verscheen een bericht over een Italiaans bedrijf dat een octrooi had op kleppen voor beademingsmachines. Zij konden de productie niet aan. Daarom waren er anderen die met 3D printing (Additive Manufacturing) deze kleppen wilden printen. Met een beroep op hun octrooirecht maakte het bedrijf daar bezwaar tegen. Het bedrijf weigerde ook om ontwerptekeningen ter beschikking te stellen. Daarbij beriepen zij zich op mogelijke aansprakelijkheid wanneer anderen er gebrekkige producten mee zouden maken.

Voor de vormgeving van een mondkapje of gezichtsbeschermer zou ook een beroep kunnen worden gedaan op auteursrecht of modelrecht. Auteursrecht ontstaat automatisch door de creatie van het werk. Modelrecht ontstaat na het doorlopen van een registratieprocedure. Met 3D printing zou inbreuk kunnen worden gemaakt op het auteursrecht en/of modelrecht.

Inbreuk op auteursrecht?

Wanneer een product met 3D printing wordt gemaakt, dan is het de vraag of hiermee inbreuk wordt gemaakt op het auteursrecht. Allereerst moet er auteursrecht bestaan op het origineel. Wanneer dat het geval is dan is het de vraag of sprake is van een auteursrechtelijke inbreuk. Daarvoor moet worden beoordeeld of sprake is van overname (verveelvoudiging) of openbaarmaking van auteursrechtelijk beschermde trekken van het origineel.

De auteurswet kent geen dwanglicentie. Uit rechtspraak[3] blijkt dat een dwanglicentie wel mogelijk is wanneer de auteursrechthebbende, door het weigeren van een licentie, misbruik maakt van zijn machtspositie. Hier zal alleen sprake van zijn in uitzonderlijke gevallen. Een dwanglicentie is dan alleen gerechtvaardigd wanneer (i) een onderneming een feitelijke machtspositie, (ii) door de weigering om een licentie te verstrekken de introductie van een nieuw product, waarvoor geen alternatief bestaat, belet en (iii) gebleken is dat van de zijde van de consumenten een potentiële vraag naar dat product bestaat.

Conclusie

Wanneer een octrooihouder niet kan voldoen aan de behoefte van producten ten tijde van een crisis, dan zou een dwanglicentie als uiterste middel kunnen worden ingezet. Een alternatief daarvoor is een vrijwillige tijdelijke licentie. Maar daarvoor is de medewerking van de octrooihouder vereist.

Wat kunnen wij voor u doen:

- adviseren over de inhoud van licentie overeenkomsten

- adviseren over de mogelijkheden van een dwanglicentie

- afspraken vastleggen over het, al dan niet tijdelijk, gebruik van kennis/ IP van een ander

- optreden tegen inbreukmakers op IP

 

[1] Telegraaf 26 maart 2020, https://www.telegraaf.nl/nieuws/1674144737/farmaceut-roche-speelt-onderhandelingsspel-coronatest

[2] Website Roche, https://www.roche.nl/nl/covid-19/roche-deelt-receptuur.html

[3] Rechtbank Amsterdam, 30 november 2011 https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:RBAMS:2011:CA4035

Jos van der Wijst

    AVG-compliance check
    Lees meer
    Belang van een modelregistratie
    Lees meer
    AVG-startpakket
    Lees meer
    Strengere regels voor invloedrijke influencers
    Lees meer
    De strijd om de beschrijvende handelsnamen: Trainingskampen.nl en Trainingskamp.nl
    Lees meer
    Rechter roept dance-programmering van Q-music halt toe: hoe zit het?
    Lees meer
    Modelrecht op friet
    Lees meer
    Nederlandse woningcorporaties getroffen door datalek
    Lees meer
    Inschrijfformulier datalekken
    Lees meer
    Advocaat Jos van der Wijst over Mensgerichte AI
    Lees meer
    Bescherming merken in de virtuele wereld
    Lees meer
    EU en VS bereiken principeakkoord over het uitwisselen van data
    Lees meer
    Foto's van gezichten verzamelen
    Lees meer
    Wanneer is een ICT-leverancier verantwoordelijk voor adequate back-ups?
    Lees meer
    Student stagiaire Cybersecurity, Privacy en IT-recht
    Lees meer
    AI regulatory sandboxes en data
    Lees meer
    Is de vormgeving van een website auteursrechtelijk beschermd?
    Lees meer
    Juridische aspecten van Artificial Intelligence
    Lees meer
    Europese Commissie komt met voorstel nieuwe dataregels
    Lees meer
    Korting advocaatkosten voor MKB-ondernemers bij juridisch advies in 2022
    Lees meer
    Gebruik Google Analytics mogelijk in strijd met de AVG
    Lees meer
    European Data Protection Day: wat te doen bij een datalek?
    Lees meer
    Kortingsactie merk- en modelregistratie 2022
    Lees meer
    Wie heeft auteursrecht op software/vormgeving app/website?
    Lees meer
    Champagne en het intellectueel eigendomsrecht
    Lees meer
    AI: Toezicht en Toolbox
    Lees meer
    Wie is aansprakelijk voor de schade na een ransomware-aanval?
    Lees meer
    Cybersecurity en datalekken
    Lees meer
    Silhouet sinterklaas: auteursrechtinbreuk met inpakpapier
    Lees meer
    Financiële tegemoetkoming voor Juridisch advies
    Lees meer
    (Senior) Medewerker IE/IT/Privacy
    Lees meer
    Wanneer mag je software decompileren?
    Lees meer
    Keuzes bij cloud services
    Lees meer
    Er zijn al regels voor AI toepassingen
    Lees meer
    Restvoorraad bij einde distributieovereenkomst
    Lees meer
    Model moet nieuw zijn bij aanvraag modelregistratie
    Lees meer
    Inbreuk beschrijvende handelsnaam tóch mogelijk
    Lees meer
    Fake factuur na een merk- of modelregistratie, pas op!
    Lees meer
    Legal AIR
    Lees meer
    Het decoderen van producten kan onrechtmatig zijn
    Lees meer
    Wanneer een schadevergoeding na een datalek?
    Lees meer
    Uber-chauffeurs nu ook werknemers
    Lees meer
    Merken op verzenddozen: mag dat wel?
    Lees meer
    Kortingsperiode op merk- en modelregistraties verlengd
    Lees meer
    Nieuwsbrief voor datascience ondernemingen
    Lees meer
    Kun je een auteursrecht krijgen op een algoritme?
    Lees meer
    Financiële mogelijkheden voor groei van een onderneming
    Lees meer
    Wie is aansprakelijk bij een ransomaanval?
    Lees meer
    Paralympier aangereden door zelfrijdende bus
    Lees meer
    Wapenen tegen copycats? Registreer je merk!
    Lees meer
    Recept en foto’s gekopieerd door Sonja Bakker: plagiaat of auteursrechtinbreuk?
    Lees meer
    Inwerkingtreding van EU Open Data richtlijn
    Lees meer
    Risico check voor AI toepassingen
    Lees meer
    AI-systeem als uitvinder?
    Lees meer
    Een AI-systeem als baas?
    Lees meer
    IE in de holding
    Lees meer
    Ook het verwerken van voertuigdata is begrensd
    Lees meer
    Online oplichting en zakelijke identiteitsfraude: wat te doen?
    Lees meer
    Succesvol webinar Fashion & Law deel 2
    Lees meer
    Gebruik van cookies in jouw webshop: Aan welke regels moet ik mij houden?
    Lees meer
    EK-gekte losgebarsten: KNVB vs. Jumbo
    Lees meer
    Belangrijke wijzigingen auteursrecht: makers en exploitanten
    Lees meer
    Jouw eigen gezicht als merkregistratie: kan dat?
    Lees meer
    Legal Department as-a-Service
    Lees meer
    Misleidende duurzaamheidsclaims in de modebranche: Waar moet ik op letten?
    Lees meer
    Nieuwe gezondheidsclaim: wetenschappelijk bewijs vereist
    Lees meer
    Er is ruimte voor onderhandeling bij Arbitvoorwaarden
    Lees meer
    Succesvol webinar legal voor AI startups/scale-ups
    Lees meer
    Schadevergoeding na hack persoonsgegevens?
    Lees meer
    Software as a Service: grip op data
    Lees meer
    Succesvol webinar Praktijkvoorbeelden van AI, E-Health en contractering in de zorg
    Lees meer
    Nieuwe Europese regels voor artificial intelligence
    Lees meer
    Successful webinar NDA, secrecy and cooperation
    Lees meer
    Het delen van data en vertrouwelijkheid
    Lees meer
    Nooit geschoten is altijd mis: Tommy Hilfiger vs. Facebook uiteengezet
    Lees meer
    Intellectueel eigendom en Tech: waar moet je op letten?
    Lees meer
    Reclame maken voor corona zelftesten
    Lees meer
    Wilt u weten of uw merk nog vrij is?
    Lees meer
    Later als ik groot ben..
    Lees meer
    Het gebruik van (framed) hyperlinks vs. het auteursrecht
    Lees meer
    Nieuwsgierig en creatief meedenken, Jos van der Wijst
    Lees meer
    Succesvol webinar beschermingsmogelijkheden van AI
    Lees meer
    Exclusiviteitsafspraak in een samenwerkingsovereenkomst
    Lees meer
    Succesvol webinar Fashion & Law deel 1
    Lees meer
    Een geschil/discussie kan ook snel en voor redelijke kosten worden opgelost
    Lees meer
    SyRI wetgeving in strijd met EVRM
    Lees meer
    Google verwijdert (onterechte?) negatieve recensie niet
    Lees meer
    Succesvol webinar AI in de Zorg
    Lees meer
    Hoezo kan ik geen eigenaar zijn van (zorg)data?
    Lees meer
    Functie van cosmetische producten verplicht op verpakking
    Lees meer
    Modelrecht en auteursrecht op inwerpzuil
    Lees meer
    Merkonderzoek: Hoe voorkom je merkinbreuk?
    Lees meer
    Doorhaling van een merkregistratie
    Lees meer
    Een webshop: mag alles zomaar of gelden er regels?
    Lees meer
    Een merk moet ook daadwerkelijk gebruikt worden
    Lees meer
    Mag je foto's van werknemers gebruiken?
    Lees meer
    Sinterklaas is toch gewoon sinterklaas?
    Lees meer
    Aanbevelingen aansprakelijkheid bij AI
    Lees meer
    Het nieuwe algoritmeregister van de gemeente Amsterdam
    Lees meer
    Algoritme via Detachering
    Lees meer
    Algoritme als Software
    Lees meer
    Mensgerichte Artificiële Intelligentie sessie van NL AI coalitie
    Lees meer
    Auteursrechten & Artificial Intelligence
    Lees meer
    Is nieuwe wet- of regelgeving nodig voor AI?
    Lees meer
    Positiemerk: kan je dat beschermen?
    Lees meer
    Algoritme als een Dienst
    Lees meer
    Van wie is het model?
    Lees meer
    Beperkingen in licentieovereenkomst door mededingingsrecht
    Lees meer
    Is een registratiedossier beschermd door auteursrecht?
    Lees meer
    Wees de copycats voor!
    Lees meer
    Wie is verantwoordelijk voor de analyse door een algoritme?
    Lees meer
    Hoe om te gaan met de inkoopvoorwaarden AI van gemeenten?
    Lees meer
    Mag ik een zelftest voor corona verkopen?
    Lees meer
    Inspiratie in de fashion industrie: wat zijn de grenzen?
    Lees meer
    Gaia-X biedt Europese landen oplossing voor beheer en gebruik van data
    Lees meer
    Er komt een nieuwe rechtsvorm: de maatschappelijke BV
    Lees meer
    Hulp bij verwijderen van vervelende YouTube video’s: een stappenplan
    Lees meer
    Agentuur- en bemiddelingsovereenkomst, wat is het verschil?
    Lees meer
    Wanneer is reclame voor medisch hulpmiddel misleidend?
    Lees meer
    Merkgebruik bij import producten en doorverkoop
    Lees meer
    BG.legal ontvangt subsidie voor AI kennisplatform
    Lees meer
    Mag geneesmiddelenfabrikant gratis monsters aan apothekers verstrekken?
    Lees meer
    Bescherming merkrecht: hoe ver gaat dat?
    Lees meer
    Vernietiging van een ingeschreven merk: hoe dan?
    Lees meer
    Klinische evaluatie bij combinatiegebruik van medische hulpmiddelen
    Lees meer
    Nieuwsbrief Tech - meld je aan
    Lees meer
    NL Digital voorwaarden 2020: verbetering positie IT leverancier
    Lees meer
    Een kritische blik op de Corona-apps van de overheid
    Lees meer
    De roep om het vrijgeven van voertuigdata
    Lees meer
    Domeinnamen
    Lees meer
    Voorbeeld tijdelijke licentie voor productie hulpmiddelen tijdens Corona crisis
    Lees meer
    Nieuwsbrief BG Tech: de uitdagingen voor IP en Technologie & gratis webinar corona
    Lees meer
    Wanneer kan een IT overeenkomst worden ontbonden?
    Lees meer
    De octrooigemachtigde en het faillissement (deel 3)
    Lees meer
    Wie heeft recht op de domeinnaam?
    Lees meer
    De octrooigemachtigde en het faillissement (Deel 2)
    Lees meer
    Geslaagde bijeenkomst Blockchain & Food tijdens Den Bosch Data Week
    Lees meer
    Seminar 19 november: Investeren en financieren 2.0
    Lees meer
    De octrooigemachtigde en het faillissement (deel 1)
    Lees meer
    Kartelverbod ook bij (Tech-)licenties en samenwerkingscontracten aanwezig
    Lees meer
    Den Bosch Data Week: Practical experiences Blockchain and Food
    Lees meer
    Productomschrijving op een website. Auteursrecht mogelijk?
    Lees meer
    Nieuw Intellectueel Eigendomsrecht/ IT recht advocatenkantoor in Eindhoven
    Lees meer
    Tips voor het verkrijgen van auteursrechten
    Lees meer
    Auteursrecht op website(teksten)
    Lees meer
    Het beëindigen van de onderneming bij een inbreuk op IE-rechten
    Lees meer
    Is de vormgeving van een industrieel product beschermd?
    Lees meer
    Doordacht samenwerken geeft meer macht
    Lees meer
    BG.legal participeert in onderzoek naar gebruik van big data en AI door zorginstellingen
    Lees meer
    BG.tech
    Lees meer
    Vacatures
    Lees meer