Een kritische blik op de Corona-apps van de overheid

09 apr 2020

Dinsdagavond 7 april maakte minister Hugo de Jonge bekend dat de overheid de verspreiding van het Coronavirus wil monitoren via twee nieuw te bouwen apps. De ene app moet zorgen dat de patiënt contact kan houden met zijn huisarts. De tweede app, de zogenaamde Covid-app, moet mensen waarschuwen die in de buurt zijn geweest van besmette personen. In het buitenland wordt al veel gebruikgemaakt van dergelijke apps. Nederland is een van de weinige landen (zo niet het enige land) waar er kritisch wordt gekeken naar impact van de Covid-app.

Kan de overheid het gebruik van zo’n app verplichten? Hier zitten een aantal juridische haken en ogen aan.

Kan de overheid het gebruik van de app verplichten?

Om die vraag te beantwoorden moet eerst naar de privacy van personen worden gekeken.

De Corona-app van de overheid gaat verschillende soorten persoonsgegevens verwerken. Namen, locatiegegevens, maar vooral: medische gegevens. Namelijk welke personen besmet zijn met het Coronavirus en met wie zij in aanraking komen.

Met één van de twee apps die momenteel worden ontwikkeld moeten personen zelf doorgeven of zij bepaalde symptomen hebben. De andere app moet het mogelijk maken om mensen te waarschuwen als ze in de buurt van een besmette persoon zijn geweest. Die laatste app zou werken via bluetooth. Betekent dit dat de smartphones zelf opslaan in de buurt van welke andere smartphones zij zijn geweest? Er is nog veel onduidelijk over de werking van de app.

Voor het verwerken van dit soort gegevens is een grondslag nodig. Als het om medische gegevens gaat (‘bijzondere gegevens’), dan kan dat met de toestemming van de betreffende persoon. Maar niet iedereen zal de app willen gebruiken en dus toestemming geven. En in dat geval rest de overheid nog maar één andere grondslag: het zwaarwegend algemeen belang. Dat is in dit geval de bestrijding van het Coronavirus.

Stel, de overheid beroept zich voor de verwerking van persoonsgegevens op het zwaarwegende algemene belang. Betekent dit dat het gebruik van de app ook verplicht mag worden gesteld? Of betekent dit alleen dat de overheid persoonsgegevens mag verwerken? Want de AVG ziet immers alleen op het wel of niet mogen verwerken van persoonsgegevens. Niet zozeer op de vraag of de overheid personen mag verplichten gebruik te maken van een app. Wat als je bijvoorbeeld geen smartphone hebt? Vanuit dit oogpunt lijkt het moeilijk om gebruikmaking van de app te verplichten.

Corona app

Worden er locatiegegevens gebruikt?

Ook rijst de vraag of de Corona-app gebruik gaat maken van locatiegegevens. Bijvoorbeeld om besmette personen in kaart te brengen en te monitoren. In eerste instantie lijkt dit een logische gedachte. Hoe moet anders worden gemonitord via een app waar een persoon is geweest? En betekent dit dan dat je continu ‘locatie aan’ moet selecteren? Dit betekent dat jouw smartphone doorlopend locatiegegevens doorgeeft aan de overheid.

Volgens de overheid wordt er gebruik gemaakt van bluetooth. En ontvangt de overheid dus niet zozeer locatiegegevens. Het is de vraag of dit ook daadwerkelijk het geval is. Bovendien kan via bluetooth iemands locatie alsnog worden achterhaald. Of kan in ieder geval worden achterhaald welke apparaten bij elkaar in de buurt zijn geweest. Ook voor het verwerken van deze gegevens zal de overheid een grondslag uit de AVG moeten kunnen aanwijzen.

Wordt er meer verzameld dan nodig?

Ten derde is het de vraag welke persoonsgegevens de overheid zal ontvangen. Zijn dat alleen de gegevens die je zelf, vrijwillig invoert? Zoals symptomen van het Coronavirus die je op dat moment hebt en de locatiegegevens?

Onbedoeld kunnen er namelijk ook andere persoonsgegevens worden doorgegeven aan de overheid.

Stel: persoon A ervaart Corona-achtige symptomen en vult deze gegevens in op de app. De huisgenoot van A, persoon B, heeft deze symptomen niet en heeft deze dus ook niet ingevuld. Maakt de app dan automatisch de koppeling dat persoon B met het Coronavirus is besmet? Heeft dit tot gevolg dat de relaties van persoon B worden geïnformeerd om niet langer bij hem of haar in de buurt te komen? Het gebruik van de app heeft in dat geval verstrekkende gevolgen.

Hoe lang worden de gegevens bewaard?

Ook op de lange termijn is het de vraag of de Corona-app voldoet aan de vereisten van de AVG. Want wat gebeurt er als de Coronacrisis voorbij is? Of de maatregelen van de overheid grotendeels worden opgeheven? De overheid beschikt dan nog steeds over de medische gegevens van miljoenen Nederlanders. Die gegevens worden niet gewist op het moment dat de app wordt gewist van de smartphone. Gaat de overheid deze informatie volledig verwijderen? Worden de gegevens gebruikt voor analyses? En zo ja, worden de gegevens dan eerst geanonimiseerd?

Als de regels van de AVG gevolgd worden mogen de gegevens niet langer worden bewaard dan noodzakelijk is voor het doel waarvoor zij in eerste instantie zijn verwerkt. Met andere woorden: als de gegevens niet langer noodzakelijk zijn voor het bestrijden van het Coronavirus, moeten de gegevens direct worden verwijderd. De toekomst zal uitwijzen of gecontroleerd kan worden of de gegevens daadwerkelijk zijn verwijderd. Is hier een rol voor de Autoriteit Persoonsgegevens weggelegd?

De app creëert schijnveiligheid

Ten slotte zou je kunnen concluderen dat de Corona-app schijnveiligheid creëert. Na invoering van de app gaan mensen er wellicht vanuit dat zij, zolang zij geen melding hebben ontvangen, veilig met elkaar in contact kunnen komen. Terwijl de werking van de app afhankelijk is van het gebruik van de personen. Als iemand symptomen heeft, maar deze niet invoert in de app, dan zal de app ook geen waarschuwing kunnen versturen. En dus ontvang je niet in alle gevallen een waarschuwing. Terwijl dit wel nodig kan zijn.

Bovendien zijn er personen die besmet zijn met het Coronavirus, zonder dat zij symptomen hebben. En dus kunnen zij andere personen besmetten zonder daarvan bewust te zijn. In deze gevallen werkt de app niet. Immers wordt ook niet op de app ingevoerd dat de persoon besmet is met Corona.

Wie mag de app gaan maken?

Mag de overheid zelf bepalen aan wie zij de opdracht geeft om de app te maken, onderhouden, updaten, etc.? Of mogen app bouwers hierop inschrijven? Mag de app bouwer kennis die hij opdoet bij het maken van deze app gebruiken voor het maken van andere (commerciële) apps?

Conclusie

Hoewel het ontwikkelen van een Corona-app een mooi initiatief is die wellicht kan helpen bij de bestrijding van het Coronavirus, is het de vraag of het gebruik van de app ook kan worden verplicht. Met name moet goed nagedacht worden over de impact die de app heeft op de privacy van personen.

Meer weten over de juridische aspecten van Corona? Lees dan hier onze Corona Q&A.

Meer weten over juridische aspecten van privacy? Neem contact op met Anique van de Kerkhof.

Meer weten over juridisch aspecten van (het bouwen van) de app? Neem contact op met Jos van der Wijst.

Anique van de Kerkhof

 

Anique van de Kerkhof

    Contact

      Succesvol webinar Fashion & Law deel 2
      Lees meer
      Gebruik van cookies in jouw webshop: Aan welke regels moet ik mij houden?
      Lees meer
      EK-gekte losgebarsten: KNVB vs. Jumbo
      Lees meer
      Belangrijke wijzigingen auteursrecht: makers en exploitanten
      Lees meer
      Jouw eigen gezicht als merkregistratie: kan dat?
      Lees meer
      Legal Department as-a-Service
      Lees meer
      Misleidende duurzaamheidsclaims in de modebranche: Waar moet ik op letten?
      Lees meer
      Nieuwe gezondheidsclaim: wetenschappelijk bewijs vereist
      Lees meer
      Er is ruimte voor onderhandeling bij Arbitvoorwaarden
      Lees meer
      Succesvol webinar legal voor AI startups/scale-ups
      Lees meer
      Schadevergoeding na hack persoonsgegevens?
      Lees meer
      Software as a Service: grip op data
      Lees meer
      Succesvol webinar Praktijkvoorbeelden van AI, E-Health en contractering in de zorg
      Lees meer
      Nieuwe Europese regels voor artificial intelligence
      Lees meer
      Successful webinar NDA, secrecy and cooperation
      Lees meer
      Het delen van data en vertrouwelijkheid
      Lees meer
      Drowned in the sun
      Lees meer
      Nooit geschoten is altijd mis: Tommy Hilfiger vs. Facebook uiteengezet
      Lees meer
      Intellectueel eigendom en Tech: waar moet je op letten?
      Lees meer
      Reclame maken voor corona zelftesten
      Lees meer
      Wilt u weten of uw merk nog vrij is?
      Lees meer
      Later als ik groot ben..
      Lees meer
      Het gebruik van (framed) hyperlinks vs. het auteursrecht
      Lees meer
      Nieuwsgierig en creatief meedenken, Jos van der Wijst
      Lees meer
      Succesvol webinar beschermingsmogelijkheden van AI
      Lees meer
      Exclusiviteitsafspraak in een samenwerkingsovereenkomst
      Lees meer
      Succesvol webinar Fashion & Law deel 1
      Lees meer
      Een geschil/discussie kan ook snel en voor redelijke kosten worden opgelost
      Lees meer
      SyRI wetgeving in strijd met EVRM
      Lees meer
      Google verwijdert (onterechte?) negatieve recensie niet
      Lees meer
      Succesvol webinar AI in de Zorg
      Lees meer
      Hoezo kan ik geen eigenaar zijn van (zorg)data?
      Lees meer
      Cybersecurity in de zorg: dreigingen in beeld!
      Lees meer
      Functie van cosmetische producten verplicht op verpakking
      Lees meer
      Modelrecht en auteursrecht op inwerpzuil
      Lees meer
      Merkonderzoek: Hoe voorkom je merkinbreuk?
      Lees meer
      Doorhaling van een merkregistratie
      Lees meer
      Een webshop: mag alles zomaar of gelden er regels?
      Lees meer
      Kortingsregelingen voor MKB-ondernemers bij juridisch advies
      Lees meer
      Opzetten modelabel: waar moet je aan denken?
      Lees meer
      Een merk moet ook daadwerkelijk gebruikt worden
      Lees meer
      Mag je foto's van werknemers gebruiken?
      Lees meer
      Sinterklaas is toch gewoon sinterklaas?
      Lees meer
      Rechtbank geeft Autoriteit Persoonsgegevens rode kaart
      Lees meer
      Aanbevelingen aansprakelijkheid bij AI
      Lees meer
      Het nieuwe algoritmeregister van de gemeente Amsterdam
      Lees meer
      Algoritme via Detachering
      Lees meer
      Algoritme als Software
      Lees meer
      Mensgerichte Artificiële Intelligentie sessie van NL AI coalitie
      Lees meer
      Schizofrene patiënt maakt betalingen over aan ‘vriendinnen’ in het buitenland.
      Lees meer
      Auteursrechten & Artificial Intelligence
      Lees meer
      Is nieuwe wet- of regelgeving nodig voor AI?
      Lees meer
      Positiemerk: kan je dat beschermen?
      Lees meer
      Algoritme als een Dienst
      Lees meer
      Van wie is het model?
      Lees meer
      Beperkingen in licentieovereenkomst door mededingingsrecht
      Lees meer
      Is een registratiedossier beschermd door auteursrecht?
      Lees meer
      Wees de copycats voor!
      Lees meer
      Wie is verantwoordelijk voor de analyse door een algoritme?
      Lees meer
      Hoe om te gaan met de inkoopvoorwaarden AI van gemeenten?
      Lees meer
      Mag ik een zelftest voor corona verkopen?
      Lees meer
      Inspiratie in de fashion industrie: wat zijn de grenzen?
      Lees meer
      Gaia-X biedt Europese landen oplossing voor beheer en gebruik van data
      Lees meer
      Gepubliceerde boetes of berispingen zorgpersoneel zijn openbaar
      Lees meer
      Er komt een nieuwe rechtsvorm: de maatschappelijke BV
      Lees meer
      Hulp bij verwijderen van vervelende YouTube video’s: een stappenplan
      Lees meer
      Agentuur- en bemiddelingsovereenkomst, wat is het verschil?
      Lees meer
      Europees Hof verwijst EU-VS Privacy Shield naar de prullenbak. En nu?
      Lees meer
      Merkgebruik bij import producten en doorverkoop
      Lees meer
      BG.legal ontvangt subsidie voor AI kennisplatform
      Lees meer
      Wetgever wil rol curator als verwerker van persoonsgegevens vastleggen
      Lees meer
      Nieuwe UAVG verduidelijkt omgang met medische gegevens in faillissement
      Lees meer
      Verwerking medische persoonsgegevens verduidelijkt in nieuwe UAVG
      Lees meer
      Bescherming merkrecht: hoe ver gaat dat?
      Lees meer
      Vernietiging van een ingeschreven merk: hoe dan?
      Lees meer
      Nieuwsbrief Tech - meld je aan
      Lees meer
      NL Digital voorwaarden 2020: verbetering positie IT leverancier
      Lees meer
      De roep om het vrijgeven van voertuigdata
      Lees meer
      Domeinnamen
      Lees meer
      Voorbeeld tijdelijke licentie voor productie hulpmiddelen tijdens Corona crisis
      Lees meer
      Nieuwsbrief BG Tech: de uitdagingen voor IP en Technologie & gratis webinar corona
      Lees meer
      Tekort materialen corona bestrijding. Is 3D printing of dwanglicentie oplossing?
      Lees meer
      Wanneer kan een IT overeenkomst worden ontbonden?
      Lees meer
      De octrooigemachtigde en het faillissement (deel 3)
      Lees meer
      Wie heeft recht op de domeinnaam?
      Lees meer
      De octrooigemachtigde en het faillissement (Deel 2)
      Lees meer
      Geslaagde bijeenkomst Blockchain & Food tijdens Den Bosch Data Week
      Lees meer
      Seminar 19 november: Investeren en financieren 2.0
      Lees meer
      De octrooigemachtigde en het faillissement (deel 1)
      Lees meer
      Kartelverbod ook bij (Tech-)licenties en samenwerkingscontracten aanwezig
      Lees meer
      Den Bosch Data Week: Practical experiences Blockchain and Food
      Lees meer
      Productomschrijving op een website. Auteursrecht mogelijk?
      Lees meer
      Nieuw Intellectueel Eigendomsrecht/ IT recht advocatenkantoor in Eindhoven
      Lees meer
      Tips voor het verkrijgen van auteursrechten
      Lees meer
      Auteursrecht op website(teksten)
      Lees meer
      Het beëindigen van de onderneming bij een inbreuk op IE-rechten
      Lees meer
      5 TIPS: Wettelijke bewaartermijnen van persoonsgegevens
      Lees meer
      Is de vormgeving van een industrieel product beschermd?
      Lees meer
      Doordacht samenwerken geeft meer macht
      Lees meer
      Hoever mag je gaan bij het nabootsen van een stijl/concept?
      Lees meer
      Adidas merk onderuit door nieuwe uitspraak
      Lees meer
      Aanvraag Tommy Hilfiger bescherming auteursrechten afgewezen
      Lees meer
      Inbreuk op merken in de beauty branche
      Lees meer
      Domeinnamen en merken: het wil nog wel eens botsen
      Lees meer
      Hoe bescherm ik mijn intellectuele eigendom bij een faillissement?
      Lees meer
      Privacyrecht
      Lees meer
      BG.legal participeert in onderzoek naar gebruik van big data en AI door zorginstellingen
      Lees meer
      BG.tech
      Lees meer
      Vacature juridisch medewerker/advocaat Data & AI, IT- en Privacyrecht
      Lees meer