Blog van medewerkers

WP_Query Object
(
    [query] => Array
        (
            [paged] => 3
            [news-type] => blog
        )

    [query_vars] => Array
        (
            [paged] => 3
            [news-type] => blog
            [error] => 
            [m] => 
            [p] => 0
            [post_parent] => 
            [subpost] => 
            [subpost_id] => 
            [attachment] => 
            [attachment_id] => 0
            [name] => 
            [pagename] => 
            [page_id] => 0
            [second] => 
            [minute] => 
            [hour] => 
            [day] => 0
            [monthnum] => 0
            [year] => 0
            [w] => 0
            [category_name] => 
            [tag] => 
            [cat] => 
            [tag_id] => 
            [author] => 
            [author_name] => 
            [feed] => 
            [tb] => 
            [meta_key] => 
            [meta_value] => 
            [preview] => 
            [s] => 
            [sentence] => 
            [title] => 
            [fields] => 
            [menu_order] => 
            [embed] => 
            [category__in] => Array
                (
                )

            [category__not_in] => Array
                (
                )

            [category__and] => Array
                (
                )

            [post__in] => Array
                (
                )

            [post__not_in] => Array
                (
                )

            [post_name__in] => Array
                (
                )

            [tag__in] => Array
                (
                )

            [tag__not_in] => Array
                (
                )

            [tag__and] => Array
                (
                )

            [tag_slug__in] => Array
                (
                )

            [tag_slug__and] => Array
                (
                )

            [post_parent__in] => Array
                (
                )

            [post_parent__not_in] => Array
                (
                )

            [author__in] => Array
                (
                )

            [author__not_in] => Array
                (
                )

            [ignore_sticky_posts] => 
            [suppress_filters] => 
            [cache_results] => 1
            [update_post_term_cache] => 1
            [lazy_load_term_meta] => 1
            [update_post_meta_cache] => 1
            [post_type] => 
            [posts_per_page] => 10
            [nopaging] => 
            [comments_per_page] => 50
            [no_found_rows] => 
            [taxonomy] => news-type
            [term] => blog
            [order] => DESC
        )

    [tax_query] => WP_Tax_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => news-type
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => blog
                                )

                            [field] => slug
                            [operator] => IN
                            [include_children] => 1
                        )

                )

            [relation] => AND
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                    [0] => wp_term_relationships
                )

            [queried_terms] => Array
                (
                    [news-type] => Array
                        (
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => blog
                                )

                            [field] => slug
                        )

                )

            [primary_table] => wp_posts
            [primary_id_column] => ID
        )

    [meta_query] => WP_Meta_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                )

            [relation] => 
            [meta_table] => 
            [meta_id_column] => 
            [primary_table] => 
            [primary_id_column] => 
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                )

            [clauses:protected] => Array
                (
                )

            [has_or_relation:protected] => 
        )

    [date_query] => 
    [queried_object] => WP_Term Object
        (
            [term_id] => 56
            [name] => Blog van medewerkers
            [slug] => blog
            [term_group] => 0
            [term_taxonomy_id] => 56
            [taxonomy] => news-type
            [description] => 
            [parent] => 0
            [count] => 687
            [filter] => raw
        )

    [queried_object_id] => 56
    [request] => SELECT SQL_CALC_FOUND_ROWS  wp_posts.ID FROM wp_posts  LEFT JOIN wp_term_relationships ON (wp_posts.ID = wp_term_relationships.object_id) LEFT  JOIN wp_icl_translations wpml_translations
							ON wp_posts.ID = wpml_translations.element_id
								AND wpml_translations.element_type = CONCAT('post_', wp_posts.post_type)  WHERE 1=1  AND ( 
  wp_term_relationships.term_taxonomy_id IN (56)
) AND wp_posts.post_type = 'post' AND (wp_posts.post_status = 'publish' OR wp_posts.post_status = 'acf-disabled' OR wp_posts.post_status = 'tribe-ea-success' OR wp_posts.post_status = 'tribe-ea-failed' OR wp_posts.post_status = 'tribe-ea-schedule' OR wp_posts.post_status = 'tribe-ea-pending' OR wp_posts.post_status = 'tribe-ea-draft') AND ( ( ( wpml_translations.language_code = 'nl' OR 0 ) AND wp_posts.post_type  IN ('post','page','attachment','wp_block','acf-field-group','bwl_advanced_faq','tribe_venue','tribe_organizer','tribe_events','mc4wp-form','slider-data','actualiteiten','accordion','failissementens','advocaten','blogs','seminar','juridisch-medewerker' )  ) OR wp_posts.post_type  NOT  IN ('post','page','attachment','wp_block','acf-field-group','bwl_advanced_faq','tribe_venue','tribe_organizer','tribe_events','mc4wp-form','slider-data','actualiteiten','accordion','failissementens','advocaten','blogs','seminar','juridisch-medewerker' )  ) GROUP BY wp_posts.ID ORDER BY wp_posts.menu_order, wp_posts.post_date DESC LIMIT 20, 10
    [posts] => Array
        (
            [0] => WP_Post Object
                (
                    [ID] => 22013
                    [post_author] => 10
                    [post_date] => 2020-10-05 10:11:38
                    [post_date_gmt] => 2020-10-05 08:11:38
                    [post_content] => De voorzieningenrechter van de Rechtbank Den Haag heeft in een vijftal zaken uitspraak gedaan. De rechter oordeelt dat het beleid van de zorgkantoren voor de inkoop van langdurige zorg onrechtmatig is, in ieder geval voor het jaar 2021. De voorzieningenrechter verbiedt de zorgkantoren de inkoopprocedures voort te zetten. Dit verbod geldt niet als de zorgkantoren alsnog kunnen aantonen dat met de gehanteerde tarieven wordt voldaan aan de eisen die daaraan kunnen worden gesteld. Zolang daarvan geen sprake is moeten de zorgkantoren minimaal het tarief hanteren dat in 2020 is toegepast.
Standpunt zorgaanbieders
Een groot aantal aanbieders van verschillende soorten langdurige zorg maakt bezwaar tegen de wijze waarop de zorgkantoren het nieuwe inkoopbeleid hebben vormgegeven. Dit met name waar het de geboden tarieven betreft. Deze tarieven zouden aldus de zorgaanbieders, niet reëel en niet kostendekkend zijn. Hiermee wordt geen recht gedaan aan de verschillen tussen zorgaanbieders in de Wlz [Wet langdurige zorg).
zorg
Standpunt zorgkantoren
De zorgkantoren op hun beurt wijzen op de uitdagingen waar zij voor staan en op hun taakstelling. Zij vinden dat de geboden tarieven ruim voldoende om goede zorg te kunnen leveren. De zorgkantoren vinden de tarieven rechtmatig.
Aanbestedingsbeginselen van toepassing
De rechter stelt voorop dat de vijf zorgkantoren verplicht zijn om bij de uitvoering van de inkoopprocedures de aanbestedingsbeginselen zoals het transparantiebeginsel in acht te nemen. Dit betekent dat bij de inkoop van zorg reële tarieven moeten worden vergoed. Het transparantiebeginsel betekent dat de zorgkantoren op controleerbare wijze moeten motiveren waarom zij menen dat sprake is van reële tarieven. De zorgkantoren stellen dat de door hen geboden tarieven voldoende en rechtmatig op het feit dat de NZa [Nederlandse Zorgautoriteit] maximumtarieven heeft vastgesteld. De zorgkantoren zeggen dat de voorgestelde tarieven geen grote koerswijziging met zich meebrengen. Verder wijzen de zorgkantoren erop dat er zorgaanbieders zijn die met andere zorgkantoren hebben gecontracteerd voor nog lagere tarieven.
Oordeel rechter: geen onderbouwing reële tarieven
De rechter oordeelt dat de zorgkantoren geen controleerbare onderbouwing geven dat er reële tarieven worden gehanteerd. De voorzieningenrechter volgt het standpunt van de zorgaanbieders    dat de vijf zorgkantoren per sector hadden moeten bekijken wat haalbaar is qua tarifering. De zorgkantoren hadden ook moeten kijken of het vastgestelde maximumtarief zich ervoor leent om daarop een korting toe te passen. De rechtbank overweegt dat het beleid alleen door de zorgkantoren kan worden vastgesteld op basis van deugdelijk onderzoek. Dit hebben de vijf zorgkantoren volgens de rechter nagelaten. Rik Wevers   [post_title] => Beleid zorgkantoren inkoop langdurige zorg onrechtmatig [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => open [ping_status] => open [post_password] => [post_name] => beleid-zorgkantoren-inkoop-langdurige-zorg-onrechtmatig [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2020-10-05 10:11:38 [post_modified_gmt] => 2020-10-05 08:11:38 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => https://bg.legal/?p=22013 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [1] => WP_Post Object ( [ID] => 21961 [post_author] => 10 [post_date] => 2020-10-02 09:42:18 [post_date_gmt] => 2020-10-02 07:42:18 [post_content] => De Jeugdwet en Wmo 2015 worden gewijzigd om aanbesteden in het Sociaal Domein makkelijker te maken. Hiertoe draait een pilot bij de gemeente Rotterdam waarbij een zogenoemde Tussenvoorziening WMO wordt ingekocht. Het selecteren van goed gekwalificeerde geschikte zorgaanbieders staat centraal.
Tussenvoorzieningen
De ambitie in de gemeente Rotterdam is om Tussenvoorzieningen voor ouderen te ontwikkelen, implementeren en realiseren waarmee het gat wordt gedicht tussen zelfstandig wonen en het verpleeghuis voor Rotterdammers met een smalle beurs. Deze Rotterdammers wonen dan zelfstandig, maar met vormen van gemeenschappelijkheid, ondersteuning en zorg nabij. Wonen, welzijn en zorg worden er in samenhang georganiseerd. Men wil maximaal zes opdrachtnemers contracteren die vanaf 1 november 2020 elk zorg dragen voor het organiseren van een Tussenvoorziening in een samenwerkingsverband van zorgaanbieders, woningbouwcoöperaties en welzijnsaanbieders. Fact Friday
Sociaal domein
De Tussenvoorziening is gericht op ouderen met een lichte tot matige ondersteuningsvraag en dient bij te dragen aan de beleidsuitgangspunten uit het programma ‘Rotterdam, Ouder en Wijzer’. Het samenwerken aan de Rotterdamse opgave voor geschikte(re) woningen voor ouderen, aan een groter maar ook gevarieerder aanbod van woon(zorg)concepten, tussenvoorzieningen en zogenaamde ouderenhubs is eveneens onderdeel van de afspraken gemaakt binnen het Langer Thuis Akkoord 2020-2025. Het inkoopproces hiervoor bestaat uit een aanbestedingsprocedure voor sociale en andere specifieke diensten (SAS-procedure) waarbinnen eerst een selectiefase plaatsvindt op geschiktheid van de inschrijver, gevolgd door een dialoogfase waarbij ook geselecteerd kan worden op uitvoerbaarheid en tijdigheid van de opdracht (Tussenvoorziening). Daarmee kan door gemeente en aanbieder samen de nieuwe voorziening vorm worden gegeven. Rik Wevers [post_title] => Aanbesteden in het Sociaal Domein zonder gunningscriteria! [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => open [ping_status] => open [post_password] => [post_name] => aanbesteden-in-het-sociaal-domein-zonder-gunningscriteria [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2020-10-02 09:42:18 [post_modified_gmt] => 2020-10-02 07:42:18 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => https://bg.legal/?p=21961 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [2] => WP_Post Object ( [ID] => 21907 [post_author] => 43 [post_date] => 2020-09-30 16:03:08 [post_date_gmt] => 2020-09-30 14:03:08 [post_content] => AI & Privacy in de zorg, een gelukkig huwelijk? Eerder schreef mijn collega Jos van der Wijst over de verantwoordelijkheid voor de analyse door een algoritme. Hoewel de wet zoals hij aangeeft op dit moment inderdaad niets specifieks met betrekking tot Artificial Intelligence [AI], (product)aansprakelijkheid van (makers van) AI modellen, leveranciers van datasets, etc. regelt, moet bij het toepassen van AI wel rekening worden gehouden met de privacywetgeving. Voor de goede werking van AI is namelijk data nodig. Deze data zal, bijvoorbeeld en met name in geval van toepassingen in de zorg, bestaan uit persoonsgegevens van patiënten. Op de verwerking van deze persoonsgegevens is de Algemene Verordening Gegevensbescherming [AVG] en de Uitvoeringswet AVG [UAVG] van toepassing. Dit brengt een aantal aandachtspunten met zich mee.
Bijzondere persoonsgegevens
Bij het toepassen van AI in de zorg moet er rekening mee worden gehouden dat de AVG gegevens van patiënten die iets zeggen over zijn of haar gezondheid als bijzondere persoonsgegevens kwalificeert. Verwerking van bijzondere persoonsgegevens is in beginsel verboden [art. 9 lid 1 AVG], specifieke uitzonderingen daargelaten. Zo mag een dergelijke verwerking worden gebaseerd op de uitdrukkelijke toestemming van de patiënt, maar de UAVG maakt ook uitzonderingen voor onder andere wetenschappelijk onderzoek [art. 24 UAVG] en de goede behandeling of verzorging van patiënten [art. 30 lid 3 UAVG].
privacy zorg
Besluitvorming op basis van AI
Op basis van art. 22 lid 1 AVG heeft een betrokkene [in de zorg de patiënt] ook het recht om niet te worden onderworpen aan een uitsluitend op geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens gebaseerd besluit waaraan voor hem rechtsgevolgen zijn verbonden of dat hem op andere wijze in aanmerkelijke mate treft. Een uitzondering hierop is opnieuw de uitdrukkelijke toestemming van de betrokkene. Met dit recht van betrokkenen moet ook in de zorg rekening worden gehouden. Een medische keuze voor een bepaalde behandeling kan namelijk worden gezien als een besluit wat de patiënt in aanmerkelijke mate treft. Het inzetten van AI voor het verwerken en analyseren van persoonsgegevens valt onder het begrip geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens. Wanneer een behandelkeuze uitsluitend wordt gebaseerd op door AI gegenereerde aanbevelingen of analyse, wordt daarmee  in strijd gehandeld met dit recht van de patiënt. Het bij de keuze in behandeling betrekken van aanbevelingen gegenereerd door AI is dit in principe niet, omdat de keus dan niet uitsluitend wordt gebaseerd op geautomatiseerde verwerking.
Samenwerking tussen zorgverleners en AI bedrijven
Met het gebruik van AI in de zorg zullen de persoonsgegevens van patiënten vaak worden gedeeld met de AI dienstverlener. Privacyrechtelijk is daarbij belangrijk om vast te stellen wat de AI dienstverlener precies met de persoonsgegevens gaat doen. Als deze enkel ten behoeve van de zorgverlener worden verwerkt, om bijvoorbeeld de voornoemde aanbevelingen voor behandelkeuzes te doen, wordt de AI dienstverlener gekwalificeerd als verwerker en moet er een verwerkersovereenkomst worden gesloten. Gaat de AI dienstverlener de persoonsgegevens ook voor eigen doeleinden verwerken, dan wordt deze zelf aangemerkt als verwerkingsverantwoordelijke en is een verwerkersovereenkomst onvoldoende om de uitwisseling van persoonsgegevens vast te leggen. Van gebruik voor eigen doeleinden door de AI dienstverlener zal snel sprake zijn, omdat de ontvangen data vaak ook zal worden gebruikt om het AI model te verbeteren. Ook in dat geval is het verstandig om afspraken omtrent privacy schriftelijk vast te leggen.
Medisch beroepsgeheim
Naast het bovenstaande privacyrechtelijke aspect, is tevens het medisch beroepsgeheim van belang bij de samenwerking tussen zorgverleners en AI bedrijven. De Wet op de Geneeskundige Behandelovereenkomst [WGBO, opgenomen in het Burgerlijk Wetboek] bepaalt namelijk dat de hulpverlener aan anderen dan de patiënt geen inlichtingen over de patiënt mag verstrekken, tenzij de patiënt hiervoor toestemming heeft gegeven [art. 7:457 lid 1 BW]. Dit kan in de weg staan aan het gebruik van AI in de zorg. Rechtstreeks bij de uitvoering van de behandelingsovereenkomst betrokken partijen vallen echter niet onder de definitie ‘anderen dan de patiënt’ [art. 7:457 lid 2 BW]. Met hen kunnen inlichtingen over de patiënt dus wel worden gedeeld. Hoewel het voor de hand ligt dat bijvoorbeeld verpleegkundigen onder deze uitzondering vallen, heeft de Autoriteit Persoonsgegevens aangegeven dat ook een cloudprovider hieronder valt. De vraag of een AI-bedrijf ook onder deze uitzondering kan worden geschaard is tot nu toe niet beantwoord. Verschillende partijen zijn al wel bezig met de ontwikkeling van manieren om informatie over de patiënt bijeen te kunnen brengen zonder dat er persoonsgegevens worden uitgewisseld, bijvoorbeeld door het toepassen van Multi-Party Computation waarbij de data onleesbaar vercijferd wordt. Voor een verdere toelichting hierover verwijs ik graag naar het webinar AI, Healthcare & Law. Al met al kan de samenwerking tussen AI bedrijven en zorginstellingen, ook privacyrechtelijk gezien, een gelukkig huwelijk zijn. Voorwaarde daarbij is wel dat aan verschillende punten de nodige aandacht wordt besteed, zowel voorafgaand als tijdens de samenwerking. Begin 2020 heeft de Autoriteit Persoonsgegevens al aangegeven te gaan toezien op het gebruik van AI waarbij persoonsgegeven worden gebruikt.  Reden te meer om deze aandachtspunten goed in het oog te houden, zeker nu de toezichthouder er niet voor terugschrikt om ook in de zorgsector handhavend op te treden. Tom Oerlemans [post_title] => AI & Privacy in de zorg, een gelukkig huwelijk? [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => open [ping_status] => open [post_password] => [post_name] => ai-privacy-in-de-zorg-een-gelukkig-huwelijk [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2020-09-30 16:23:45 [post_modified_gmt] => 2020-09-30 14:23:45 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => https://bg.legal/?p=21907 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [3] => WP_Post Object ( [ID] => 21911 [post_author] => 46 [post_date] => 2020-09-28 17:04:20 [post_date_gmt] => 2020-09-28 15:04:20 [post_content] => Eind vorig jaar bepaalde de Hoge Raad in de Xella-zaak dat werkgevers langdurig zieke werknemers niet in dienst mogen houden zodat de wettelijke transitievergoeding niet hoeft te worden betaald. De werkgever dient, op verzoek van de werknemer, het slapende dienstverband te beëindigen en de wettelijke transitievergoeding te betalen. De betaalde transitievergoeding kon per 1 april 2020 door werkgever worden teruggevraagd bij het UWV (met terugwerkende kracht tot 1 juli 2015).
Werkgever, u heeft nog tot 1 oktober 2020
Voor zieke werknemers die vóór 1 juli 2015 ziek waren geldt nog een hele korte periode om de compensatieaanvraag in te dienen bij het UWV. Dat kan namelijk tot 1 oktober 2020. Aanvragen die te laat worden gedaan, worden afgewezen. Bovendien kan de aanvraag pas worden ingediend zodra de transitievergoeding volledig is betaald. Naar mijn verwachting behoudt een werknemer met een slapend dienstverband ook ná 1 oktober 2020 zijn aanspraak om de arbeidsovereenkomst te ontbinden onder toekenning van de transitievergoeding. Werkgever heeft namelijk maandenlang de tijd gehad een regeling te treffen en een compensatieaanvraag in te dienen. Mogelijk is daarbij nog van belang of de werknemer de werkgever tussentijds heeft verzocht tot ontbinding over te gaan.
Contact via het UWV
Naar mijn verwachting behoudt een werknemer met een slapend dienstverband ook ná 1 oktober 2020 zijn aanspraak om de arbeidsovereenkomst te ontbinden onder toekenning van de transitievergoeding. Werkgever heeft namelijk maandenlang de tijd gehad een regeling te treffen en een compensatieaanvraag in te dienen. Mogelijk is daarbij nog van belang of de werknemer de werkgever tussentijds heeft verzocht tot ontbinding over te gaan. Verslaap u niet en ga nog snel over tot beëindiging van het dienstverband en betaling van de transitievergoeding. U kan deze compensatie nog tot 1 oktober 2020 indienen via de website van het UWV. Bij een incomplete aanvraag stelt het UWV de werkgever in de gelegenheid deze aan te vullen. Het UWV hanteert hiervoor in de regel een termijn van 14 of 28 dagen. Ik adviseer u daarom een aanvraag in te dienen vóór 1 oktober 2020 met alle documenten die u bezit, u heeft daarna nog kort de tijd om de aanvraag compleet te maken. Heeft u hulp nodig bij het beëindigen van een slapend dienstverband en het opstellen van een vaststellingsovereenkomst? Ik ben u graag van dienst via hol@bg.legal. Marlies Hol [post_title] => Wakker worden! Een slapend dienstverband vóór 1 juli 2015? [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => open [ping_status] => open [post_password] => [post_name] => wakker-worden-een-slapend-dienstverband-voor-1-juli-2015 [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2020-10-02 09:24:01 [post_modified_gmt] => 2020-10-02 07:24:01 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => https://bg.legal/?p=21911 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [4] => WP_Post Object ( [ID] => 21889 [post_author] => 46 [post_date] => 2020-09-28 13:50:15 [post_date_gmt] => 2020-09-28 11:50:15 [post_content] =>
Een schadevergoeding voor zorgpersoneel dat is besmet met het coronavirus (Covid-19)?
Eerder schreef ik over de afname van de druk op de zorg en het overwerken. De druk op de zorg neemt inmiddels toe door de snelle stijging van het aantal besmettingen met het coronavirus. Hierdoor wordt (weer) een dringend beroep op zorgmedewerkers gedaan. Door het bieden van zorg aan besmette personen, lopen zorgmedewerkers een verhoogd risico op besmetting met het corona-virus. Om dit risico te verkleinen zijn er persoonlijke beschermingsmiddelen, zoals mondkapjes, handschoenen en brillen. Deze beschermingsmiddelen waren niet altijd voorradig. Daardoor werd soms noodgedwongen genoegen genomen met minder veilige alternatieven. Dient zorgpersoneel dat is besmet met Covid-19 door het gebrek aan persoonlijke beschermingsmiddelen schadeloos te worden geteld?
Wat is het antwoord op de vraag?
Ter beantwoording van deze vraag kijken wij eerst in welke situatie ziekte van een werknemer voor rekening van werkgever komt. Per 1 april 2020 is Covid-19 een erkende beroepsziekte. Een beroepsziekte is een ziekte die het gevolg is van invloeden of factoren rondom het werk. Bekende voorbeelden zijn ziekte door het werken met asbest, RSI en een burn-out. Het coronavirus valt hier dus ook onder. Op grond van artikel 7:658 van het Burgerlijk Wetboek is de werkgever veelal aansprakelijk voor een arbeidsongeval of beroepsziekte. Mijn collega Edith De Koning–Witte schreef hier eerder al over. Werkgever is niet aansprakelijk als hij aantoont dat redelijkerwijs te vergen maatregelen zijn genomen om dat ongeval of die ziekte te voorkomen. Als een werkgever aansprakelijk is voor de beroepsziekte van een werknemer, dan dient werkgever de schade die de werknemer lijdt te vergoeden. Deze schade bestaat veelal uit medische kosten (eigen risico voor een ziekenhuisopname, behandelingen bij een fysiotherapeut en revalidatie), maar ook andere kosten zoals gederfde inkomsten en hulp in het huishouden. Daarnaast heeft een werknemer mogelijk recht op een smartengeldvergoeding voor het veroorzaakte leed. De FNV onderzoekt momenteel of juridische stappen kunnen worden ondernomen tegen de overheid, omdat de FNV van mening is dat de overheid te weinig deed om bescherming te bieden aan zorgmedewerkers. De FNV kijkt naar de mogelijkheden tot schadeloosstelling van de zorgmedewerkers. Deze schadeloosstelling bestaat onder andere door het vergoeden van zorgkosten en het compenseren van gemiste inkomen door langdurig ziekte werknemers.
De overheid
Het is naar mijn mening verdedigbaar dat de overheid tegemoet komt in de eventuele kosten van zorgpersoneel die tijdens zijn of haar werkzaamheden zijn besmet met het coronavirus. Zij zijn namelijk blootgesteld aan een verhoogd risico op besmetting. Voor de vergoeding voor zorgpersoneel dient een keuze te worden gemaakt tussen een meer algemene compensatie binnen de zorgsector of het toepassen van maatwerk per zorgmedewerker. Dat staat vooralsnog niet in de weg aan de mogelijkheid van een individuele zorgmedewerker om zijn of haar werkgever aansprakelijk te stellen. Voor zover mij bekend zijn daar nog geen (gepubliceerde) uitspraken over. Heeft u vragen over beroepsziekten, aansprakelijkheid van de werkgever en het voorkomen daarvan? Neemt u dan contact met mij op via hol@bg.legal. Marlies Hol   [post_title] => Werkgeversaansprakelijkheid Covid-19 [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => open [ping_status] => open [post_password] => [post_name] => werkgeversaansprakelijkheid-covid-19 [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2020-09-28 17:27:41 [post_modified_gmt] => 2020-09-28 15:27:41 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => https://bg.legal/?p=21889 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [5] => WP_Post Object ( [ID] => 21866 [post_author] => 6 [post_date] => 2020-09-25 09:01:46 [post_date_gmt] => 2020-09-25 07:01:46 [post_content] => Deze vraag kwam aan de orde tijdens een webinar over Artificial Intelligence, Healthcare and Law. Tijdens dit webinar heeft onze advocaat Jos van der Wijst een presentatie gegeven. De presentatie ging over de juridische aspecten van AI (in healthcare). De vraag werd gesteld door een arts die een AI toepassing gebruikte bij de diagnose van patiënten.
Wat is nou het antwoord op de vraag?
De vraag is niet eenvoudig te beantwoorden. Het maken van een algoritme gebeurt op basis van software. Vaak open source software zoals SkLearn en Tensorflow. Degene die het algoritme maakt, bewerkt soms datasets, traint het model dat is gekozen met datasets en past de parameters aan. Dit alles om het beoogde doel te bereiken. Zoals het identificeren van een besmetting met het coronavirus. Zie het bericht van 17 juli 2020 (bron Radboudumc): “Over de hele wereld hebben zeker 8 miljoen mensen een besmetting gehad met het coronavirus. De diagnose kan gesteld worden met een Röntgenfoto van de borst, waarop de longen te zien zijn. Meestal doet een radioloog dat, maar een onderzoek van Radboudumc, Jeroen Bosch Ziekenhuis en Bernhoven laat zien dat een systeem op basis van Artificiële Intelligentie (AI) dat net zo goed kan. Het onderzoek is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Radiology.” Wie is verantwoordelijk voor de analyse door een algoritme?          
Algoritme
Stel een algoritme komt tot de verkeerde conclusie. En vervolgens wordt aan een röntgenfoto die met AI is geanalyseerd een verkeerde conclusie verbonden. Stel een patiënt lijdt hier schade door. Het ziekenhuis waar een arts werkt zal als eerste worden aangesproken door de patiënt. Kan het ziekenhuis de patiënt verwijzen naar de maker van het algoritme? Zie het blog van mijn collega over ‘arts niet aansprakelijk voor gebruik ongeschikte medische hulpzaak’. En kan de maker van het algoritme weer verwijzen naar derden (leverancier dataset, leverancier software)? Vragen die niet eenvoudig te beantwoorden zijn.
Wetgeving
De wet regelt nu nog niets specifieks met betrekking tot artificial intelligence, (product)aansprakelijkheid van (makers van) algoritme, leveranciers van datasets, etc. Daarnaast is een (AI) dienst geen product. De productaansprakelijkheidsregelgeving is hierbij niet van toepassing. Daarom is het zinvol om bij overeenkomsten die betrekking hebben op het maken van een algoritme en het trainen van een model, het uitvoeren van analyses met een algoritme, het gebruiken van algoritmes bij het nemen van beslissingen, hier afspraken over te maken en vast te leggen. Afspraken zouden gemaakt moeten worden over acceptabele foutmarges, datakwaliteit, welke soorten gebruik is toegestaan en wordt gegarandeerd. En het is verstandig om voor het gaan werken met AI een ‘AI impact assessment’ uit te (laten) voeren. Daarmee worden potentiële risico’s in kaart gebracht.
Non-contractuele aansprakelijkheid
Daarnaast speelt de non-contractuele aansprakelijkheid. Dit speelt in situaties waarin partijen niet contractueel met elkaar zijn verbonden. Bijvoorbeeld wanneer sprake zou van onrechtmatig handelen door de maker van een algoritme en een patiënt lijdt hier schade door. Immers er bestaat geen overeenkomst tussen de maker en de patiënt. Maar mogelijk heeft de patiënt toch een juridische mogelijkheid om op te treden tegen de maker van het algoritme op basis van onrechtmatige daad (b.v. schenden van een zorgplicht door de maker). De kaders hiervoor zullen in regelgeving (gedragscodes?) en jurisprudentie nog moeten worden uitgewerkt. Toch is het zinvol om daar nu al over na te denken (als gebruiker/maker van algoritmes in healthcare). BG.legal heeft een data/AI team met daarin niet alleen juristen maar ook IT/data science geschoolden. Daardoor begrijpen wij processen, technieken beter en kunnen de noodzakelijke afspraken beter identificeren en vastleggen. Daarnaast kunnen we partijen beter adviseren over de creatie en toepassing van AI. Voor meer informatie over juridische aspecten van AI/data kunt u contact opnemen met Jos van der Wijst, teamleider van BG.tech. [post_title] => Wie is verantwoordelijk voor de analyse door een algoritme? [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => open [ping_status] => open [post_password] => [post_name] => wie-is-verantwoordelijk-voor-de-analyse-door-een-algoritme [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2020-09-25 11:53:24 [post_modified_gmt] => 2020-09-25 09:53:24 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => https://bg.legal/?p=21866 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [6] => WP_Post Object ( [ID] => 21836 [post_author] => 19 [post_date] => 2020-09-16 12:05:21 [post_date_gmt] => 2020-09-16 10:05:21 [post_content] => Wat is het woord van een wethouder waard? Of:  wat is het woord van een gemeenteambtenaar waard? Daarover heeft de hoogste bestuursrechter op 9 september 2020 een interessante uitspraak gedaan. Het betrof het huisvesten van 15 arbeidsmigranten in een pand. Die huisvesting was in strijd met het bestemmingsplan. De gemeente start een handhavingstraject. De pandeigenaar vraagt vervolgens een vergunning aan. De vergunning wordt verleend. Er volgt een bezwaarprocedure. Na de vergunningverlening wijzigt het gemeentelijk beleid. In het nadeel van de pandeigenaar. Gelet op de aandacht die er binnen gemeenten is voor arbeidsmigranten[problematiek], is dat een vaker voorkomende situatie. Een situatie die vaak tot problemen leidt. De vraag is nu aan welk beleid getoetst moet worden en wat de waarde is van de woorden van de wethouder. De wethouder had immers toegezegd dat het nieuwe beleid niet gold voor de pandeigenaar.
De casus
Naar aanleiding van een handhavingstraject vraagt de eigenaar van het pand op 15 december 2017 een omgevingsvergunning aan voor het huisvesten van arbeidsmigranten. De vergunning ziet op het huisvesten van 15 arbeidsmigranten. Die huisvesting van arbeidsmigranten is in strijd met het bestemmingsplan. De aangevraagde omgevingsvergunning ziet daarom op een afwijking van het bestemmingsplan. De gemeente toetst de aanvraag aan de beleidsregels “Huisvesting arbeidsmigranten, vergunninghoudende vluchtelingen en overige personen die geen huishouding vormen gemeente Waalwijk – wijziging 2017”. Volgens de gemeente voldeed de aanvraag aan dit beleid en kon een vergunning worden verleend. De vergunning wordt ook verleend. Tegen deze vergunning wordt door omwonenden bezwaar gemaakt. In bezwaar besluit de gemeente alsnog de aanvraag te weigeren. Waarom? Omdat het beleid is gewijzigd gedurende de procedure in bezwaar. Op 31 maart 2018 zijn de nieuwe beleidsregels in werking getreden: Huisvesting arbeidsmigranten, vergunninghoudende vluchtelingen en overige personen die geen huishouding vormen gemeente Waalwijk – 2e wijziging”. Deze beleidsregels zijn ook metéén van toepassing op 31 maart 2018. De pandeigenaar stelt vervolgens dat de wethouder op 16 maart 2018 het gerechtvaardigd vertrouwen heeft gewekt door tegen hem te zeggen dat de omgevingsvergunning in heroverweging in stand zou blijven – dus verleend zou blijven – omdat de nieuwe beleidsregel alleen van toepassing zou zijn op nieuwe aanvragen. Aangezien de omgevingsvergunning was verleend vóór 31 maart 2018, zou getoetst worden aan het oude beleid. Op basis van dat beleid kan de vergunning verleend worden. De vergunning was ook verleend. De pandeigenaar stelt daarom in bezwaar dat hij er gelet op deze toezegging op mocht vertrouwen dat ook in bezwaar de vergunning in stand zou blijven omdat aan het oude beleid getoetst moest worden.
Oordeel bestuursrechter
De hoogste bestuursrechter stelt eerst de vraag of er een gerechtvaardigd vertrouwen is gewekt. Dat is het geval. Uit het verslag van het betreffende gesprek valt af te leiden dat dit inderdaad door de wethouder is toegezegd. In dat verband hecht de bestuursrechter ook waarde aan het feit dat de wethouder portefeuillehouder was op het gebied van ruimtelijke ordening. Het beroep op het vertrouwensbeginsel slaagt. Maar waar leidt dat toe? Moet de vergunning alsnog worden verleend?
Arbeidsmigranten
De bestuursrechter overweegt als volgt:
“Het college heeft naar het oordeel van de Afdeling in de gedane toezegging geen aanleiding hoeven te zien van de beleidsregels 2018 af te wijken. Het college heeft zich in redelijkheid op het standpunt kunnen stellen dat het algemeen belang en de belangen van derden in de weg staan aan het honoreren van het gewekte vertrouwen. Naar aanleiding van het aangevraagde project is grote onrust in de omgeving ontstaan, hetgeen ertoe heeft geleid dat een groot aantal omwonenden bezwaar heeft gemaakt tegen het besluit tot vergunningverlening. Het college is naar aanleiding van een tegen een besluit gemaakt bezwaar op grond van artikel 7:11 van de Awb gehouden tot een volledige heroverweging van dat besluit. Daaraan is inherent dat het college in de aangevoerde bezwaren aanleiding kan vinden om van inzicht te veranderen en terug te komen van het besluit. Een andere opvatting zou op ongerechtvaardigde wijze afbreuk doen aan de rechtsbescherming van hen die op grond van de Awb bezwaar maken en aan wie het gewekte vertrouwen waarbij zij niet betrokken waren, bezwaarlijk kan worden tegengeworpen. Ondanks de gedane toezegging was het college dan ook gehouden om de bezwaren die zagen op het aangescherpte beleid in de heroverweging te betrekken (…)” Resumerend: er is weliswaar een toezegging gedaan door de wethouder, maar die toezegging leidt er niet toe dat de vergunning ook in stand moet blijven. De belangen van derden staan daaraan in de weg. Die belangen van derden wegen dus zwaarder. Die belangen van derden staan dus geheel los van het gewekte vertrouwen. De gemeente heeft terecht de vergunning alsnog in bezwaar geweigerd door aan het nieuwe beleid te toetsen. Staat de pandeigenaar dan helemaal met lege handen? Nee, de pandeigenaar kan aanspraak maken op schadevergoeding. Gezien de gerechtvaardigde verwachting had de gemeente tegelijk met het herroepen van het besluit van 20 maart 2018 en het alsnog weigeren van de omgevingsvergunning moeten onderzoeken of, en zo ja, in hoeverre aan de pandeigenaar enige vorm van compensatie moet worden geboden voor schade die de eigenaar mogelijk heeft geleden doordat hij gerechtvaardigd heeft vertrouwd.
Relevantie voor de praktijk
Is een toezegging van een wethouder of gemeenteambtenaar wat waard? Jazeker! Maar wanneer – zoals in dit geval – belangen van derden aan de orde zijn [zoals omwonenden], dan leidt een beroep op het vertrouwensbeginsel er niet zonder meer toe dat de vergunning alsnog verleend wordt. Als de weigering in stand blijft, resteert de weg van schadevergoeding. Bent u geconfronteerd met een handhavingsbesluit of een voornemen daartoe? Of wil u meer informatie over het huisvesten van arbeidsmigranten? Neemt u dan contact met mij op. Rutger Boogers, advocaat omgevingsrecht, boogers@bg.legal, tel: +31 (0)88 141 08 64 Rutger Boogers [post_title] => Arbeidsmigranten huisvesten na toezegging door de gemeente? [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => open [ping_status] => open [post_password] => [post_name] => arbeidsmigranten-huisvesten-na-toezegging-door-de-gemeente [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2020-09-16 12:05:21 [post_modified_gmt] => 2020-09-16 10:05:21 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => https://bg.legal/?p=21836 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [7] => WP_Post Object ( [ID] => 21846 [post_author] => 10 [post_date] => 2020-09-10 15:00:16 [post_date_gmt] => 2020-09-10 13:00:16 [post_content] => Na een Europese aanbestedingsprocedure ten behoeve van meerdere percelen worden er met een aannemer T. raamovereenkomsten gesloten voor drie percelen. T. heeft in haar inschrijving niet aangegeven dat zij voor de uitvoering van de opdrachten één of meer onderaannemers zal inschakelen. Vervolgens geeft T. aan dat vanwege corona zij onvoldoende personeel kan werven en alsnog gebruik wil gaan maken van onderaannemers. De Gemeenten in kwestie wijzen het verzoek af en ontbinden de raamovereenkomsten met betrekking tot twee percelen. In de op de raamovereenkomsten van toepassing zijnde model VNG inkoopvoorwaarden voor leveringen en diensten staat dat een contractant na goedkeuring van de Gemeenten de uitvoering van de overeenkomst geheel of gedeeltelijk mogen laten uitvoeren door derden/onderaannemers en in de Nota van Inlichtingen in het kader van de aanbestedingsprocedure is aangegeven dat inschrijvers ervan mogen uitgaan dat de Gemeenten hun goedkeuring aan een daartoe strekkend verzoek niet op onredelijke gronden zullen onthouden.
aanbestedingsrecht
Kort geding
In het vervolgens door T. aangespannen kort geding moet worden beoordeeld of de Gemeenten in redelijkheid hebben kunnen besluiten om het verzoek van T.  om bij de uitvoering van de opdrachten onderaannemers in te schakelen af te wijzen. Uitgangspunt is dat de Gemeenten daarbij de nodige vrijheid moet worden gegund, zodat de rechter bij die beoordeling terughoudendheid toepast. De Gemeenten hebben aangegeven aan de inschakeling van onderaannemers voorwaarden te stellen maar hebben niet gesteld die voorwaarden ook met T. te hebben besproken. Daarnaast is niet gebleken dat T. aan de Gemeenten heeft medegedeeld hoeveel onderaannemers zij voor welke werkzaamheden wil inzetten, wie de onderaannemers zijn en voor welke termijn zij zullen worden ingeschakeld. Het is evident aldus de voorzieningenrechter, dat de Gemeenten daarover informatie nodig hebben alvorens afgewogen op een verzoek tot het inzetten van onderaannemers te kunnen beslissen.
Conclusie voorzieningenrechter
Op basis van deze omstandigheden concludeert de voorzieningenrechter dat de Gemeenten in redelijkheid hebben kunnen besluiten tot afwijzing van het verzoek van T. Het beroep van laatstgenoemde op onvoorziene omstandigheden door de coronacrisis, baat T. niet omdat in de raamovereenkomsten is vastgelegd dat indien een gebrek aan personeel in de weg staat aan de nakoming van de overeenkomsten dit voor rekening en risico komt voor T. Daarmee heeft T., nu zij heeft ingeschreven zonder de inschakeling van onderaannemers, in feite de Gemeenten gegarandeerd dat zij over voldoende eigen chauffeurs beschikt c.q. zal beschikken om de raamovereenkomsten uit te voeren. In die situatie komt T. een beroep op onvoorziene omstandigheden niet toe.
Commentaar
Het feitelijk gezien ongetwijfeld onvoorziene karakter van de coronacrisis ten spijt, leert deze zaak dat een aannemer die inschrijft zonder beroep te doen op onderaannemers zich goed moet realiseren dat daarmee in feite de aanbesteder wordt gegarandeerd de opdracht zelf te kunnen uitvoeren. Het is dus risicovol om er van uit te gaan dat een opdrachtgever een ogenschijnlijk redelijk verzoek om de uitvoering geheel of gedeeltelijk te laten uitvoeren door derden/onderaannemers wel zal -moeten- honoreren. Zie de volledige uitspraak op rechtspraak.nl Rik Wevers [post_title] => Inschakelen onderaannemers na aanbesteding [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => open [ping_status] => open [post_password] => [post_name] => inschakelen-onderaannemers-na-aanbesteding [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2020-09-17 15:16:17 [post_modified_gmt] => 2020-09-17 13:16:17 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => https://bg.legal/?p=21846 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [8] => WP_Post Object ( [ID] => 21764 [post_author] => 21 [post_date] => 2020-09-08 13:54:13 [post_date_gmt] => 2020-09-08 11:54:13 [post_content] => De Nederlandse gemeenten zitten bepaald niet stil als het om kunstmatige intelligentie gaat. Op 1 september 2020 maakte de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (‘VNG’) een nieuw e-magazine bekend, ‘AI als instrument voor gemeenten’ genaamd. In het magazine staat ook vermeld dat de VNG algemene voorwaarden voor de inkoop van kunstmatige intelligentie heeft opgesteld. Deze worden aan alle gemeenten beschikbaar gesteld.
Kunstmatige intelligentie
Gemeenten passen op steeds grotere schaal kunstmatige intelligentie toe. Zo wordt kunstmatige intelligentie ingezet voor fraude detectie of de analyse van verkeerssituaties. Voor veel ontwikkelaars van kunstmatige intelligentie vormen gemeenten dan ook een aantrekkelijke klant voor bestaande producten of als opdrachtgever voor de ontwikkeling van nieuw producten. Voor deze partijen is het goed om te weten dat zij op korte termijn bij elke gemeente met dezelfde inkoopvoorwaarden geconfronteerd worden. Deze inkoopvoorwaarden zijn hier met toelichting te vinden. Wij hebben de inkoopvoorwaarden bekeken en zes belangrijke punten voor ontwikkelaars (opdrachtnemers) uitgelicht.
  1. Van de opdrachtnemers wordt verwacht dat social geconstrueerde vertekeningen, onnauwkeurigheden, fouten, vergissingen en ongewenste vooringenomenheid met betrekking tot het algoritme en de data zoveel als mogelijk wordt voorkomen;
  2. Van de opdrachtnemers wordt verwacht dat de algoritmische toepassing is ontwikkeld en functioneert op een wijze die in overeenstemming is met de wet- en regelgeving. Een grote uitdaging zal het privacyrecht zijn;
  3. De opdrachtnemer moet op eerste verzoek van de gemeente transparantie verschaffen over het algoritme. De technische transparantie kan worden verschaft door ofwel de broncode te delen ofwel een onafhankelijk (door de gemeente) in te schakelen derde toegang te geven;
  4. Data die afkomstig is van de gemeenten blijven de gemeente toebehoren en mogen niet voor andere doeleinden worden gebruikt;
  5. Alle nieuw gecreëerde en verzamelde data komen de gemeente toe. Deze data mogen niet gebruikt worden voor andere doeleinden;
  6. De gemeente verlangt een risicomanagementstrategie bij de ontwikkeling van het algoritme om belangrijke risico’s te kunnen identificeren en daardoor adequaat maatregelen kunnen worden getroffen om de risico’s beheersbaar te maken.
Privacy
Het is goed voor ontwikkelaars om te beseffen dat gemeenten overeenkomstig de beginselen van behoorlijk bestuur dienen te handelen. Big data kan de beperkte opsporingscapaciteit die overheden hebben verder ondersteunen. Hoe zorgen ontwikkelaars dat een algoritme bijvoorbeeld in geval van fraudeopsporing wel het gelijkheidsbeginsel dient en tegen willekeur beschermd? En hoe zorgen ontwikkelaars dat een algoritme niet discriminatie in de hand werkt (al dan niet vanwege etnisch profileren)? Dat de privacy van burgers een gevoelig onderwerp is, blijkt overigens uit het begin van dit jaar stopgezette SyRI (Systeem Risico Indicatie) systeem, waarin allerlei persoonsgegevens aan elkaar werden gekoppeld en verschillende instanties (te) gemakkelijk inzage konden krijgen in die gegevens. Een te verregaande inbreuk op de privacy van burger, aldus de Rechtbank Den Haag. Uiteraard zijn de nieuwe voorwaarden er zoveel mogelijk opgericht om dergelijke kwesties te voorkomen.
Inkoopvoorwaarden AI
Desalniettemin hoeven ontwikkelaars niet altijd met de inkoopvoorwaarden AI akkoord te gaan. In sommige gevallen zijn de mogelijkheden die de gemeenten heeft om inzicht te krijgen in de data en algoritme onnodig vergaand vastgelegd, waardoor de ontwikkelaar onnodige risico’s loopt. Denk bijvoorbeeld aan het prijsgeven van bedrijfsgeheimen of de bescherming van uw data. Het loont zeker om op deze punten af te wijken van de inkoopvoorwaarden AI. Uiteraard verdient het de voorkeur om de belangrijkste punten in de overeenkomst met de gemeente neer te leggen. In veel gevallen kan een zogeheten SaaS of DaaS overeenkomst uitkomst bieden. Wilt u in dit traject bijgestaan worden, neem dan gerust contact met ons op. mr. Jelle Beerens & mr. Michael de Marco   [post_title] => Hoe om te gaan met de inkoopvoorwaarden AI van gemeenten? [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => open [ping_status] => open [post_password] => [post_name] => hoe-om-te-gaan-met-de-inkoopvoorwaarden-ai-van-gemeenten [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2020-09-08 17:31:58 [post_modified_gmt] => 2020-09-08 15:31:58 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => https://bg.legal/?p=21764 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [9] => WP_Post Object ( [ID] => 21776 [post_author] => 6 [post_date] => 2020-09-08 09:00:38 [post_date_gmt] => 2020-09-08 07:00:38 [post_content] => Hoe makkelijk zou het zijn. Bij de drogist haal je een zelftest zodat je zelf thuis kunt testen of je met het coronavirus bent besmet. En na 15 minuten zie je de uitslag. Vergelijkbaar met een zwangerschapstest. Wanneer mag een zelftest worden verkocht? Wat voor eisen gelden hiervoor? Waar moet je op letten bij het maken van reclame voor een dergelijke zelftest? Mag je zomaar reclame maken voor een zelftest? Kun je optreden tegen het aanbieden van een ‘fake’ zelftest?
Medisch hulpmiddel
Een zelftest is een medisch hulpmiddel omdat het een instrument is dat bedoeld is voor de diagnose van een ziekte[1]. Het is geen geneesmiddel[2] omdat het niet bestemd is voor het genezen of voorkomen van een ziekte of pijn bij de mens. Een zelftest voor corona is juridisch dus een medisch hulpmiddel.
Administratieve vereisten
Het Besluit medische hulpmiddelen (‘Besluit’) bepaalt, conform Europese richtlijn 93/42/EEG (‘Richtlijn’) en Verordening (EU) 2017/745, dat medische hulpmiddelen alleen mogen worden toegelaten en verhandeld in de Europese markt als zij CE-markering hebben. Voor medische hulpmiddelen zijn er twee mogelijkheden:
  • CE-teken zonder nummeraanduiding: dan heeft de fabrikant, op eigen gezag, een ‘Verklaring van Overeenstemming[3][4]’ opgesteld. Hij verklaart dan dat het hulpmiddel voldoet aan de regelgeving voor medische hulpmiddelen. Dit kan zowel onder de huidige Richtlijn als onder de Verordening.
  • CE-teken met nummeraanduiding: dan heeft een door de overheid aangewezen instantie (‘Notified body’) het product gecertificeerd. In de beoordeling wordt gekeken naar onder meer de veiligheid van het product, de gebruiksvoorwaarden en het kwaliteitsmanagementsysteem.
Het Besluit bepaalt verder dat het verboden is een medisch hulpmiddel voorhanden te hebben of af te leveren, dat niet aan de vereisten uit Bijlage 1 van de Richtlijn voldoet. De Richtlijn zou per 25 mei 2020 worden vervangen door de Verordening Medische Hulpmiddelen ((EU) 2017/745) (‘Verordening’). In verband met Corona is de inwerkingtreding uitgesteld tot 25 juni 2021. Met de nieuwe Verordening komt er ook een vernieuwde versie van Eudamed. Dit is de European Databank on Medical Devices. In deze database staat informatie over medische hulpmiddelen en fabrikanten, bijvoorbeeld over de CE-markering, klinisch onderzoek en de gebruiksaanwijzing van een product. De fabrikant dient allereerst een classificatie te geven aan het hulpmiddel. Dit op basis van bijlage VIII van de Verordening. De classificatie is van belang voor de beoordeling van het medisch hulpmiddel. Zo vallen de meeste niet-invasieve hulpmiddelen in klasse I (laag risico). Hoe hoger de klasse, hoe uitgebreider het dossier zal moeten zijn.data
Reclame voor ‘fake’ zelftest
De Wet op de medische hulpmiddelen bepaalt dat degene die een product als een medisch hulpmiddel aanprijst of verkoopt, verantwoordelijk is voor de geclaimde werking. Het is een misdrijf om een medisch hulpmiddel te verkopen of aan te prijzen wanneer je weet of redelijkerwijs moest vermoeden, dat de aangeprezen geschiktheid ontbreekt of de werkelijke geschiktheid in ernstige mate bij de aangeprezene achterblijft[5]. Op reclame voor medische hulpmiddelen is de Code voor de Publieksreclame voor Medische Hulpmiddelen (‘CPMH’) van toepassing. Zo bepaalt deze code onder meer ‘Reclame voor een medisch hulpmiddel moet waarheidsgetrouw zijn en mag de eigenschappen ervan niet overdrijven’[6]. Daarnaast hebben de bedrijven die medische hulpmiddelen ontwikkelen en in de handel brengen, in het kader van zelfregulering, een Gedragscode Medische Hulpmiddelen (‘GMH’) opgesteld. Wanneer er reclame wordt gemaakt voor medische hulpmiddelen, dan moet er, volgens deze code, zijn voldaan aan vier vereisten[7]:
  1. Uitingen mogen in geen enkel opzicht misleidend zijn;
  2. Uitingen dienen accuraat, actueel en waarheidsgetrouw te zijn;
  3. Uitingen dienen juist en controleerbaar te zijn;
  4. Uitingen mogen geen afbreuk doen aan de geldende normen voor goede smaak en fatsoen en aan de reputatie van de bedrijfstak, zorgprofessionals en medische hulpmiddelen.
Beweringen (claims) dienen te worden onderbouwd met wetenschappelijk gepubliceerde artikelen. Op deze manier kan de juistheid en controleerbaarheid worden gewaarborgd. Daarnaast gelden de basisregels voor misleidende reclame[8].
Conclusie
Wanneer een zelftest voor corona testen beschikbaar zou komen, dan zou deze vrij snel op de markt kunnen komen. Wanneer een beoordeling door een notified body te lang zou duren, dan zou een fabrikant ervoor kunnen kiezen om zelf een Verklaring van Overeenstemming op te stellen en daarna het CE teken op het hulpmiddel aan te brengen. Wanneer een CE teken op een medisch hulpmiddel is aangebracht dan wil dat dus niet zeggen dat het product is gecertificeerd door een notified body. Daar is wel sprake van wanneer het identificatienummer van het notified body bij het CE teken staat vermeld. In alle gevallen neemt de fabrikant/importeur/distributeur/verkoper verantwoordelijkheid op zich dat een zelftest ook de geclaimde eigenschappen heeft en die eigenschappen heeft die het publiek daarvan mag verwachten. Voor meer vragen kunt u contact opnemen met Jos van der Wijst. [1] Artikel 1 sub a Wet op de medische hulpmiddelen. [2] Artikel 1 sub b 1°Geneesmiddelenwet [3] Artikel 11 richtlijn 93/42/EEG [4] Artikel 19 Verordening (EU) 2017/745 [5] Artikel 13 Wet op de medische hulpmiddelen. [6] Artikel 7 CPMH [7] Artikel 4 GMH [8] Artikel 6:194 BW [post_title] => Mag ik een zelftest voor corona verkopen? [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => open [ping_status] => open [post_password] => [post_name] => mag-ik-een-zelftest-voor-corona-verkopen [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2020-09-08 09:07:27 [post_modified_gmt] => 2020-09-08 07:07:27 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => https://bg.legal/?p=21776 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) ) [post_count] => 10 [current_post] => -1 [in_the_loop] => [post] => WP_Post Object ( [ID] => 22013 [post_author] => 10 [post_date] => 2020-10-05 10:11:38 [post_date_gmt] => 2020-10-05 08:11:38 [post_content] => De voorzieningenrechter van de Rechtbank Den Haag heeft in een vijftal zaken uitspraak gedaan. De rechter oordeelt dat het beleid van de zorgkantoren voor de inkoop van langdurige zorg onrechtmatig is, in ieder geval voor het jaar 2021. De voorzieningenrechter verbiedt de zorgkantoren de inkoopprocedures voort te zetten. Dit verbod geldt niet als de zorgkantoren alsnog kunnen aantonen dat met de gehanteerde tarieven wordt voldaan aan de eisen die daaraan kunnen worden gesteld. Zolang daarvan geen sprake is moeten de zorgkantoren minimaal het tarief hanteren dat in 2020 is toegepast.
Standpunt zorgaanbieders
Een groot aantal aanbieders van verschillende soorten langdurige zorg maakt bezwaar tegen de wijze waarop de zorgkantoren het nieuwe inkoopbeleid hebben vormgegeven. Dit met name waar het de geboden tarieven betreft. Deze tarieven zouden aldus de zorgaanbieders, niet reëel en niet kostendekkend zijn. Hiermee wordt geen recht gedaan aan de verschillen tussen zorgaanbieders in de Wlz [Wet langdurige zorg).
zorg
Standpunt zorgkantoren
De zorgkantoren op hun beurt wijzen op de uitdagingen waar zij voor staan en op hun taakstelling. Zij vinden dat de geboden tarieven ruim voldoende om goede zorg te kunnen leveren. De zorgkantoren vinden de tarieven rechtmatig.
Aanbestedingsbeginselen van toepassing
De rechter stelt voorop dat de vijf zorgkantoren verplicht zijn om bij de uitvoering van de inkoopprocedures de aanbestedingsbeginselen zoals het transparantiebeginsel in acht te nemen. Dit betekent dat bij de inkoop van zorg reële tarieven moeten worden vergoed. Het transparantiebeginsel betekent dat de zorgkantoren op controleerbare wijze moeten motiveren waarom zij menen dat sprake is van reële tarieven. De zorgkantoren stellen dat de door hen geboden tarieven voldoende en rechtmatig op het feit dat de NZa [Nederlandse Zorgautoriteit] maximumtarieven heeft vastgesteld. De zorgkantoren zeggen dat de voorgestelde tarieven geen grote koerswijziging met zich meebrengen. Verder wijzen de zorgkantoren erop dat er zorgaanbieders zijn die met andere zorgkantoren hebben gecontracteerd voor nog lagere tarieven.
Oordeel rechter: geen onderbouwing reële tarieven
De rechter oordeelt dat de zorgkantoren geen controleerbare onderbouwing geven dat er reële tarieven worden gehanteerd. De voorzieningenrechter volgt het standpunt van de zorgaanbieders    dat de vijf zorgkantoren per sector hadden moeten bekijken wat haalbaar is qua tarifering. De zorgkantoren hadden ook moeten kijken of het vastgestelde maximumtarief zich ervoor leent om daarop een korting toe te passen. De rechtbank overweegt dat het beleid alleen door de zorgkantoren kan worden vastgesteld op basis van deugdelijk onderzoek. Dit hebben de vijf zorgkantoren volgens de rechter nagelaten. Rik Wevers   [post_title] => Beleid zorgkantoren inkoop langdurige zorg onrechtmatig [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => open [ping_status] => open [post_password] => [post_name] => beleid-zorgkantoren-inkoop-langdurige-zorg-onrechtmatig [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2020-10-05 10:11:38 [post_modified_gmt] => 2020-10-05 08:11:38 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => https://bg.legal/?p=22013 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [comment_count] => 0 [current_comment] => -1 [found_posts] => 687 [max_num_pages] => 69 [max_num_comment_pages] => 0 [is_single] => [is_preview] => [is_page] => [is_archive] => 1 [is_date] => [is_year] => [is_month] => [is_day] => [is_time] => [is_author] => [is_category] => [is_tag] => [is_tax] => 1 [is_search] => [is_feed] => [is_comment_feed] => [is_trackback] => [is_home] => [is_privacy_policy] => [is_404] => [is_embed] => [is_paged] => 1 [is_admin] => [is_attachment] => [is_singular] => [is_robots] => [is_favicon] => [is_posts_page] => [is_post_type_archive] => [query_vars_hash:WP_Query:private] => bbd0f9d2eb576cc4bbc2a0d5b49c87a0 [query_vars_changed:WP_Query:private] => [thumbnails_cached] => [stopwords:WP_Query:private] => [compat_fields:WP_Query:private] => Array ( [0] => query_vars_hash [1] => query_vars_changed ) [compat_methods:WP_Query:private] => Array ( [0] => init_query_flags [1] => parse_tax_query ) [tribe_is_event] => [tribe_is_multi_posttype] => [tribe_is_event_category] => [tribe_is_event_venue] => [tribe_is_event_organizer] => [tribe_is_event_query] => [tribe_is_past] => )
De voorzieningenrechter van de Rechtbank Den Haag heeft in een vijftal zaken uitspraak gedaan. De rechter oordeelt dat het beleid van de zorgkantoren voor de inkoop van langdurige zorg onrechtmatig is, in ieder geval voor het jaar 2021. De voorzieningenrechter verbiedt de zorgkantoren de inkoopprocedures voort te zetten. Dit verbod geldt niet als de zorgkantoren...
Lees meer
De Jeugdwet en Wmo 2015 worden gewijzigd om aanbesteden in het Sociaal Domein makkelijker te maken. Hiertoe draait een pilot bij de gemeente Rotterdam waarbij een zogenoemde Tussenvoorziening WMO wordt ingekocht. Het selecteren van goed gekwalificeerde geschikte zorgaanbieders staat centraal. Tussenvoorzieningen De ambitie in de gemeente Rotterdam is om Tussenvoorzieningen voor ouderen te ontwikkelen, implementeren...
Lees meer
AI & Privacy in de zorg, een gelukkig huwelijk? Eerder schreef mijn collega Jos van der Wijst over de verantwoordelijkheid voor de analyse door een algoritme. Hoewel de wet zoals hij aangeeft op dit moment inderdaad niets specifieks met betrekking tot Artificial Intelligence [AI], (product)aansprakelijkheid van (makers van) AI modellen, leveranciers van datasets, etc. regelt,...
Lees meer
Eind vorig jaar bepaalde de Hoge Raad in de Xella-zaak dat werkgevers langdurig zieke werknemers niet in dienst mogen houden zodat de wettelijke transitievergoeding niet hoeft te worden betaald. De werkgever dient, op verzoek van de werknemer, het slapende dienstverband te beëindigen en de wettelijke transitievergoeding te betalen. De betaalde transitievergoeding kon per 1 april...
Lees meer
28 sep 2020
Marlies Hol
Een schadevergoeding voor zorgpersoneel dat is besmet met het coronavirus (Covid-19)? Eerder schreef ik over de afname van de druk op de zorg en het overwerken. De druk op de zorg neemt inmiddels toe door de snelle stijging van het aantal besmettingen met het coronavirus. Hierdoor wordt (weer) een dringend beroep op zorgmedewerkers gedaan. Door...
Lees meer
Deze vraag kwam aan de orde tijdens een webinar over Artificial Intelligence, Healthcare and Law. Tijdens dit webinar heeft onze advocaat Jos van der Wijst een presentatie gegeven. De presentatie ging over de juridische aspecten van AI (in healthcare). De vraag werd gesteld door een arts die een AI toepassing gebruikte bij de diagnose van...
Lees meer
Wat is het woord van een wethouder waard? Of:  wat is het woord van een gemeenteambtenaar waard? Daarover heeft de hoogste bestuursrechter op 9 september 2020 een interessante uitspraak gedaan. Het betrof het huisvesten van 15 arbeidsmigranten in een pand. Die huisvesting was in strijd met het bestemmingsplan. De gemeente start een handhavingstraject. De pandeigenaar...
Lees meer
Na een Europese aanbestedingsprocedure ten behoeve van meerdere percelen worden er met een aannemer T. raamovereenkomsten gesloten voor drie percelen. T. heeft in haar inschrijving niet aangegeven dat zij voor de uitvoering van de opdrachten één of meer onderaannemers zal inschakelen. Vervolgens geeft T. aan dat vanwege corona zij onvoldoende personeel kan werven en alsnog...
Lees meer
De Nederlandse gemeenten zitten bepaald niet stil als het om kunstmatige intelligentie gaat. Op 1 september 2020 maakte de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (‘VNG’) een nieuw e-magazine bekend, ‘AI als instrument voor gemeenten’ genaamd. In het magazine staat ook vermeld dat de VNG algemene voorwaarden voor de inkoop van kunstmatige intelligentie heeft opgesteld. Deze worden...
Lees meer
Hoe makkelijk zou het zijn. Bij de drogist haal je een zelftest zodat je zelf thuis kunt testen of je met het coronavirus bent besmet. En na 15 minuten zie je de uitslag. Vergelijkbaar met een zwangerschapstest. Wanneer mag een zelftest worden verkocht? Wat voor eisen gelden hiervoor? Waar moet je op letten bij het...
Lees meer

Contact

Positiemerk: kan je dat beschermen?
Lees meer
Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza)
Lees meer
Algoritme als een Dienst
Lees meer
Van wie is het model?
Lees meer
Who owns an algorithm? How do you share data? What are legal aspects of AI?
Lees meer
Beperkingen in licentieovereenkomst door mededingingsrecht
Lees meer
Wie betaalt het loon bij thuis-quarantaine?
Lees meer
Liegen op je cv leidt niet altijd tot ontslag!
Lees meer
Is een registratiedossier beschermd door auteursrecht?
Lees meer
Wees de copycats voor!
Lees meer
Analyse kwaliteitsvraag in vervoersaanbestedingen
Lees meer
Een nieuwe golf? Maar dan claims van niet-corona patiënten?
Lees meer
Beleid zorgkantoren inkoop langdurige zorg onrechtmatig
Lees meer
AI & Privacy in de zorg, een gelukkig huwelijk?
Lees meer
Werkgeversaansprakelijkheid Covid-19
Lees meer
Wie is verantwoordelijk voor de analyse door een algoritme?
Lees meer
Hoe om te gaan met de inkoopvoorwaarden AI van gemeenten?
Lees meer
Inspiratie in de fashion industrie: wat zijn de grenzen?
Lees meer
Wanneer heeft een IT leverancier aan zijn inspanningsverplichting voldaan?
Lees meer
Gaia-X biedt Europese landen oplossing voor beheer en gebruik van data
Lees meer
Een proeftijdbeding ná een stage? Volgens de kantonrechter is dat mogelijk.
Lees meer
Dierenarts gewond bij noodslachting stier. Veehouder aansprakelijk?
Lees meer
Gepubliceerde boetes of berispingen zorgpersoneel zijn openbaar
Lees meer
Er komt een nieuwe rechtsvorm: de maatschappelijke BV
Lees meer
Hulp bij verwijderen van vervelende YouTube video’s: een stappenplan
Lees meer
Geen recht op transitievergoeding bij ontslag
Lees meer
Agentuur- en bemiddelingsovereenkomst, wat is het verschil?
Lees meer
Verzekeraars mogen geen standaard vergoeding hanteren bij een restitutiepolis
Lees meer
Hoge Raad: arts niet aansprakelijk voor gebruik ongeschikte medische hulpzaak
Lees meer
Rapport Aeternus: Trends en ontwikkelingen in de GGZ
Lees meer
De 7 verschillen in auteursrecht is een mythe
Lees meer
Goed bestuur in de zorg: vernieuwd kader
Lees meer
Merkgebruik bij import producten en doorverkoop
Lees meer
Gevolgen letselschadeuitkering na beëindiging huwelijk.
Lees meer
Update zorg: juridische Factsheet Wabvpz
Lees meer
Eerste toewijzing cumulatiegrond voor ontbinding arbeidsovereenkomst
Lees meer
Strafregels of knielen, je kunt kiezen...
Lees meer
Overwerken door corona, moet ik daarmee instemmen?
Lees meer
BG.legal ontvangt subsidie voor AI kennisplatform
Lees meer
Verlaagde transitievergoeding bij brede inzetbaarheid
Lees meer
Aansprakelijkheid bij affiliate marketing
Lees meer
Aansprakelijkheid ziekenhuis bij plaatsing schouderprothese?
Lees meer
Mag fotograaf foto’s gebruiken voor eigen doel?
Lees meer
Wanneer is er sprake van merkinbreuk?
Lees meer
Verwerking medische persoonsgegevens verduidelijkt in nieuwe UAVG
Lees meer
Voor wiens rekening komt trage werking softwaresysteem; klant of leverancier?
Lees meer
Het delen van data in de zorg: nieuwe mogelijkheden door blockchain?
Lees meer
Picnic maakt toch geen inbreuk op portretrecht Max Verstappen
Lees meer
Software / data overeenkomsten
Lees meer
Foto’s gebruiken op moodboards in Fashion
Lees meer
Mondeling aanzeggen niet voortzetten tijdelijk arbeidscontract volstaat soms
Lees meer
Inbreuk auteursrecht in documentaire Michael Moore
Lees meer
NVM is niet verplicht om VBO-leden toegang tot data te geven
Lees meer
Bescherming merkrecht: hoe ver gaat dat?
Lees meer
Vernietiging van een ingeschreven merk: hoe dan?
Lees meer
Nakoming verplichtingen uit een pilotcontract software
Lees meer
Een toelichting op de ‘visie op datadeling tussen bedrijven’
Lees meer
Nieuwsbrief Tech - meld je aan
Lees meer
Kan ik de vorm van een product met een vormmerk (3D) beschermen?
Lees meer
Reclame voor geneesmiddelen, maar niet zelf verkopen: mag dat zomaar?
Lees meer
Zorgupdate: NZa wil meer regie van zorgverzekeraars
Lees meer
Nieuw wetsartikel verplicht tot gratis inzage in elektronisch patiëntendossier
Lees meer
Dragons’ Den deel 2: de ondernemer die het snapt
Lees meer
Inkoopprocedures in de zorg in coronatijd
Lees meer
NL Digital voorwaarden 2020: verbetering positie IT leverancier
Lees meer
De Wet Geneeskundige Behandelovereenkomst [WGBO] in een notendop
Lees meer
Een kritische blik op de Corona-apps van de overheid
Lees meer
Checklist verpakken van producten
Lees meer
Wanneer is verpakken/opnieuw inpakken van producten toegestaan?
Lees meer
De roep om het vrijgeven van voertuigdata
Lees meer
Intellectueel eigendomsrecht
Lees meer
Domeinnamen
Lees meer
Voorbeeld tijdelijke licentie voor productie hulpmiddelen tijdens Corona crisis
Lees meer
Slaafse nabootsing
Lees meer
Nieuwsbrief BG Tech: de uitdagingen voor IP en Technologie & gratis webinar corona
Lees meer
Tekort materialen corona bestrijding. Is 3D printing of dwanglicentie oplossing?
Lees meer
Europese perspectieven op AI medische hulpmiddelen
Lees meer
Databankenrecht
Lees meer
Checklist data sharing agreement
Lees meer
De verkoop en verpanding van data
Lees meer
Data en ethiek
Lees meer
Het delen van data
Lees meer
De bescherming van data
Lees meer
Het eigendom van data
Lees meer
Data
Lees meer
Update: meer aanbestedingen in de zorg
Lees meer
De meedenkende, betalende Overheid: Werkgevers doe er uw voordeel mee!
Lees meer
Glaasje op? Laat je rijden. En stap niet in bij een chauffeur die ook gedronken heeft.
Lees meer
Wanneer kan een IT overeenkomst worden ontbonden?
Lees meer
De octrooigemachtigde en het faillissement (deel 3)
Lees meer
Wie heeft recht op de domeinnaam?
Lees meer
De octrooigemachtigde en het faillissement (Deel 2)
Lees meer
Geslaagde bijeenkomst Blockchain & Food tijdens Den Bosch Data Week
Lees meer
Hoge boetes voor webwinkels die consumentenregelgeving overtreden
Lees meer
Identieke handelsnaam in de hotellerie: Bosch hotel mag naam blijven gebruiken
Lees meer
Seminar 19 november: Investeren en financieren 2.0
Lees meer
De octrooigemachtigde en het faillissement (deel 1)
Lees meer
Kartelverbod ook bij (Tech-)licenties en samenwerkingscontracten aanwezig
Lees meer
Den Bosch Data Week: Practical experiences Blockchain and Food
Lees meer
Productomschrijving op een website. Auteursrecht mogelijk?
Lees meer
Overzicht nieuwe regels voor oproepkrachten per 1 januari 2020
Lees meer
Nieuw Intellectueel Eigendomsrecht/ IT recht advocatenkantoor in Eindhoven
Lees meer
Tips voor het verkrijgen van auteursrechten
Lees meer
Auteursrecht op website(teksten)
Lees meer
Bescherming winkelinterieur
Lees meer
Is het interieur van een winkel beschermd?
Lees meer
Het beëindigen van de onderneming bij een inbreuk op IE-rechten
Lees meer
Dezelfde handelsnaam maakt toch geen inbreuk. Hoe kan dat?
Lees meer
Is de vormgeving van een industrieel product beschermd?
Lees meer
Doordacht samenwerken geeft meer macht
Lees meer
Hoever mag je gaan bij het nabootsen van een stijl/concept?
Lees meer
Adidas merk onderuit door nieuwe uitspraak
Lees meer
Aanvraag Tommy Hilfiger bescherming auteursrechten afgewezen
Lees meer
Inbreuk op merken in de beauty branche
Lees meer
Domeinnamen en merken: het wil nog wel eens botsen
Lees meer
Hoe bescherm ik mijn intellectuele eigendom bij een faillissement?
Lees meer
Privacyrecht
Lees meer
IT-recht
Lees meer
Reclameregels voor geneesmiddelen, medische hulpmiddelen en gezondheidsproducten
Lees meer
BG.legal participeert in onderzoek naar gebruik van big data en AI door zorginstellingen
Lees meer
Uitleg begrip operationeel in ICT-aanbesteding
Lees meer
Farma, Health en Life Sciences
Lees meer
BG.tech
Lees meer
BG.zorg
Lees meer